Iwano Frankiwsk (blog.goethe.de)

W czwartek 28 stycznia, podczas sesji Rady Miejskiej, koszalińscy radni podjęli uchwałę o współpracy z miastem Iwano Frankiwskiem na Ukrainie. To duże obwodowe miasto, dwukrotnie większe od Koszalina (w 2009 roku liczyło 224 tys. mieszkańców), nawiązało wcześniej kontakty z innymi miastami w Polsce: Opolem, Lublinem, Rzeszowem, Tomaszowem Mazowieckim, Rybnikiem, Chrzanowem. Z kolei dla Koszalina, Iwano Frankiwsk jest trzynastym miastem partnerskim i jednocześnie pierwszym na Ukrainie oraz drugim miastem na Wschodzie (po Lidzie na Białorusi). Integralną częścią uchwały jest “Porozumienie ramowe o współpracy między miastami Koszalinem w Rzeczpospolitej Polskiej a Iwano-Frankiwskiem na Ukrainie”, przewidziane na okres dziesięciu lat (z możliwością przedłużenia), które wytycza obszary współpracy (oświata, wymiana kulturalna i sportowa oraz gospodarcza), a także ustala zasady tej współpracy. (kw)

Iwano Frankiwsk, to przedwojenny Stanisławów (ukr. Stanisław lub Stanisławiw), miasto twierdza, założone w 1662 roku przez hetmana koronnego Andrzeja Potockiego i nazwane tak na cześć jego ojca Stanisława (walczył w 46 bitwach m.in. pod Cecorą i Chocimiem). Ta kresowa rezydencja magnaterii polskiej, była nazywana często “małym Lwowem”. Stanisławów znany był ze zgodnej koegzystencji wielu nacji, kultur i religii, stanowił m.in. ważny ośrodek kultury ormiańskiej w Polsce, był również stolicą biskupstwa greckokatolickiego. W osiemnastym stuleciu do tutejszego kolegium jezuickiego uczęszczał Franciszek Karpiński, poeta epoki oświecenia, najwybitniejszy przedstawiciel nurtu sentymentalnego w polskiej liryce, twórca sielanek (Laura i Filon), wierszy miłosnych (Do Justyny), elegii i poezji patriotycznych. Wniósł ogromny wkład do polskiej poezji religijnej, tworząc m.in. pieśni: “Kiedy ranne wstają zorze” i “Wszystkie nasze dzienne sprawy” oraz kolędę “Bóg się rodzi, moc truchleje”. Po rozbiorach Stanisławów znalazł się w granicach Austrii, później Austro-Węgier (Galicja). Na stacji w Stanisławowie, marszałek Józef Piłsudski spotkał się 5 września 1920 roku z atamanem Semenem Petlurą, który walczył o niepodległą Ukrainę. Przed wojną Stanisławów był miastem wojewódzkim, stolicą województwa stanisławowskiego, położonego na Kresach Rzeczypospolitej.
W 1939 roku, po agresji sowieckiej na Polskę, włączony do ZSRR. Podczas okupacji niemieckiej, gestapo dokonało masowych aresztowań kilkuset przedstawicieli polskiej inteligencji Stanisławowa oraz masowego mordu 800 Polaków w pobliskim Czarnym Lesie (20 sierpnia 1941). W tym samym miejscu, zamordowani zostali za ukrywanie Żydów w Haliczu polscy duchowni, franciszkanie: o. Jan Peregryn Haczela wraz z br. Stefanem Kosiorkiem i o. Remigiuszem Wójcikiem (26 lipca 1942). Warto dodać, że o. Peregryn Haczela zachęcił do wstąpienia do seminarium duchownego Rajmunda Kolbe, późniejszego św. Maksymiliana Kolbe, który w obozie koncentracyjnym dobrowolnie ofiarował swoje życie za innego współwięźnia. Św. Maksymilian jest obecnie patronem diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. W 1945 roku większość mieszkających w mieście Polaków została siłą wygnana ze Stanisławowa i przesiedlona do Polski.
Iwano Frankiwsk był Stanisławowem do 1962 roku, kiedy to podczas obchodów 300 lecia założenia miasta, zmieniono nazwę na obecną, czcząc w ten sposób ukraińskiego pisarza Iwana Franko, najwybitniejszego obok Tarasa Szewczenki przedstawicieli ukraińskiej literatury i myśli politycznej. Iwan (Johannes) Franko przyjaźnił się z wieloma Polakami, m.in. z Bolesławem Wysłouchem, uczestnikiem powstania styczniowego, poetą Janem Kasprowiczem, korespondował też z Elizą Orzeszkową. Jako krytyk i historyk literatury zajmował się twórczością polskiego średniowiecza, Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego, Sienkiewicza, Konopnickiej, Prusa.
Ze Stanisławowa pochodzą m.in. generał Stanisław Sosabowski (dowódca 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej w operacji “Market-Garden”), reżyser Feliks Falk (”Wodzirej”), aktorzy Anna Seniuk i Zbigniew Cybulski.