Współczesnemu pokoleniu raczej trudno sobie wyobrazić to, że żyjące przed nimi pokolenia Polaków marzyły o tym, co dziś naturalne i oczywiste jak chleb powszedni. O polskich granicach. Wzdychał za nimi Norwid:

„O Polsko! granic twych nie widzę linii,
Nic nie masz oprócz głosu – tak uboga!„

Adam Mickiewicz pisał w „Panu Tadeuszu”:

„…Kiedyś… gdy zemsty lwie przehuczą ryki,
Przebrzmi głos trąby, przełamią się szyki,
Gdy orły nasze lotem błyskawicy
Spadną u dawnej Chrobrego granicy…„

Gdybyśmy jednak spróbowali wykorzystać starą poezję do opisu czasów obecnych, najbardziej odpowiednią byłaby strofa z wiersza Edwarda Słońskiego, twórcy poezji patriotycznej, związanego z Legionami Polskimi:

„Przehandlowaliśmy za nic
Swój znak i graniczne kopce –
I dziś dla nas nie ma granic
I swoim już wszystko obce„

Przeszłość Piastowska, która w 1945 roku dawała Polakom uzasadnione nadzieje na nowe życie, nie cieszy się uznaniem na Pomorzu, ziemi pierwotnie słowiańskiej i Piastowskiej, która już u początków polskiej państwowości – w czasach Mieszka, Chrobrego i Krzywoustego – znajdowała się pod polskim panowaniem.

Motyw wbijania słupów granicznych przez Chrobrego jest obecny w polskiej historii od czasów Kadłubka, który pisał w „Kronice polskiej” (1190-1208): „Nawet nie ujarzmionych Sasów tak dalece ujarzmił, że w rzece Sali (Soławie) wbił słup żelazny, jakby jakąś świata granicę, znacząc od zachodu krańce swojego władztwa”. Był ważną częścią idei narodowej wśród pokoleń żyjących pod obcymi zaborami, marzącymi o odzyskaniu państwa. Adam Mickiewicz w czasach, kiedy Polski nie było na mapie Europy, pisał o Chrobrym: „Jego słupy żelazne wbiły się mocno w pamięć narodu i są kardynalnymi punktami popularnej mapy Polski”.

Ale granica to nie tylko przeszłość. W 2021 roku nasza granica wschodnia stała się sceną wydarzeń, które sprawiły, że słowo „granica” odżyło, powróciło do codziennego języka i znów stało się aktualne.

Osiemdziesiąt lat temu, żołnierze polscy, którzy w 1945 roku krwawili na Pomorzu i nad Odrą, nie mieli na szczęście intelektualnych rozterek. Większość z nich straciła swoje siedziby na wschodzie, a wielu przeszło przez sowieckie łagry, więzienia i bataliony pracy. Mieli świadomość uczestnictwa w wielkim procesie dziejowym – przywrócenia tych ziem słowiańskich i piastowskich polskiemu panowaniu. Dla nich był to naturalny i oczywisty akt sprawiedliwości wobec znienawidzonego wroga, który napadł, zabijał, rabował oraz zniszczył znany im świat. Nie wahali się, na pierwszej linii frontu, pod ostrzałem, z narażeniem życia, poszli nocą i wkopali niezdarnie wyciosany polski słup graniczny, pomalowany w czerwono-białe pasy.

Z czterech uczestników słynnej akcji wbicia pierwszego polskiego słupa granicznego na Odrze, dwóch było związanych po wojnie z Pomorzem – Władysław Cieślak z Ustką i Szczecinkiem, a Henryk Kalinowski z Gdynią i Świnoujściem. W 2020 roku rozmowę z żyjącym jeszcze wówczas komandorem (odpowiednik pułkownika) Henrykiem Kalinowskim, uczestnikiem ryzykownej eskapady wbicia pierwszego słupa granicznego na Odrze w Czelinie (wówczas Zellin), przeprowadził Piotr Korczyński z „Polski Zbrojnej”.

Kalinowski mówi o walkach nad Odrą, że był to „kolejny krąg piekła po naszych walkach nad Wisłą”, opowiadając o dantejskich scenach związanych z utrzymaniem przyczółka czełpińskiego po drugiej stronie Odry, 70 kilometrów w linii prostej od Berlina. „Czerwonoarmiści mówili, że czegoś takiego nie widzieli nawet pod Stalingradem, a widzieli naprawdę dużo, bo w większości byli to żołnierze oddziałów karnych, osławionych sztrafbatalionów”. O swojej jednostce, 6 Warszawskim Samodzielnym Zmotoryzowanym Batalionie Pontonowo-Mostowym, walczącym u boku sowieckiej 2. Armii Pancernej, mówi: „To była elitarna jednostka saperska. Służyli w niej przede wszystkim żołnierze pochodzący z Podola i Wołynia. Sprzęt przeprawowy był sowiecki, ale transport do niego amerykański. Mieliśmy 40 studebackerów, jamesów i fordów… na tych amerykańskich wozach bez większych problemów przejechaliśmy szlak od Kijowa do Berlina”.

Kalinowski dokładnie pamiętał przebieg akcji wbicia pierwszego słupa granicznego. „Ze mną byli ppor. Władysław Cieślak, chor. Stefan Kobek i plut. Zenobiusz Janicki. Wymyśliliśmy, że pójdziemy w ślady rycerzy Bolesława Chrobrego i wbijemy w brzeg Odry słup. Nie dość na tym, pod słupem zakopaliśmy akt nadania tych ziem Rzeczypospolitej. Napisaliśmy w nim, że walczymy o Polskę wolną i demokratyczną. Rankiem słup zniszczyła niemiecka artyleria, ale butelka z aktem w ziemi przetrwała. W 1947 roku odnaleźli ją żołnierze Wojsk Ochrony Pogranicza i przekazali do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie”.

Błędem byłoby zakładać, że w powojennej Polsce spotkały ich z tego powodu zaszczyty. „Myśleliśmy, że po wojnie spotka nas wielka gloria za ten „akt czeliński”. Tymczasem mjr Cieślak, jako zastępca dowódcy batalionu WOP-u w Ustce, został za „szeptankę antysowiecką” skazany na sześć lat więzienia i zdegradowany. Kobek, już wtedy podporucznik, podupadł na zdrowiu i jako nędzarz mieszkał pod Warszawą w prowizorycznym szałasie. Zenek Janicki, inwalida bez nogi, żył również w ciężkich warunkach pod Opolem… Wszyscy już zmarli, zostałem tylko ja” – opowiadał Kalinowski.

Kalinowski walczył później o Berlin. Pamięta, jak z piwnic i podziemi wychodzili niemieccy cywile, prosząc o chleb, sądząc, że mają do czynienia z Amerykanami, zmyleni widokiem amerykańskiego wyposażenie polskich żołnierzy. „Mieliśmy w pamięci rachunki krzywd, ale nie zdarzyło się, by któryś z polskich żołnierzy strzelał do nieuzbrojonego cywila, a tym bardziej dziecka” – wspominał Henryk Kalinowski. W Powstaniu Warszawskim niemieccy żołnierze nie mieli tylu skrupułów.

Por. Władysław Cieślak zmarł w Szczecinku w 1970 roku. Miasto kultywuje pamięć o swoim bohaterze – ma On swoją ulicę, obelisk i tablicę na terenie Koszalińskiego Przedsiębiorstwa Przemysłu Drzewnego, gdzie pracował. Komandor Henryk Kalinowski zmarł 27 grudnia 2020 roku w Warszawie.

27 lutego br. w Czempnie odbyły się uroczystości 80-lecia wkopania pierwszego słupa granicznego. Najwyższym rangą przedstawicielem władz państwowych był Grzegorz Braun, poseł do Parlamentu Europejskiego i kandydat w nadchodzących wyborach prezydenckich. W 2017 roku prezydent Andrzej Duda uczestniczył w uroczystościach rocznicowych w Siekierkach (Starych Łysogórkach), gdzie spoczywa 1987 żołnierzy, w tym 1661 znanych z nazwiska, którzy forsowali Odrę i walczyli o Berlin. Przybył, jak mówił, „by pochylić głowę i uklęknąć nad grobami tych, którzy oddali życie za Ojczyznę”. Padły wówczas słowa: „Jesteśmy tu na tym cmentarzu, gdzie w dostojeństwie i ciszy spoczywają żołnierze, z których krwi powstała wolna Polska, ta która jest tu i teraz, dzisiaj. Nie byłoby jej tutaj na tej ziemi, gdyby nie tamta krew przelana. Wszystkie pokolenia po wieczne czasy powinny o tym pamiętać”. (tr)

Józef Piłsudski, pierwszy marszałek Polski i wódz naczelny podczas zwycięskiej wojny z bolszewikami 1919-1920 nie znosił alkoholu i był praktycznie abstynentem. Jedyny raz, kiedy wypił „trochę za dużo” zdarzył się podczas podróży do Japonii, podczas degustacji ryby na surowo. Kiedy poczuł, że ryba „ożyła” w jego ustach i zaczęła się ruszać, nie mogąc jej wypluć w obecności japońskich gospodarzy, których niewątpliwe by to obraziło, poprosił o koniak. Podobno rzadko, od wielkiego dzwonu wypijał kieliszek węgrzyna. Był natomiast nałogowym palaczem i pił dużo herbaty – gorącej, mocnej i słodkiej, chociaż zabraniali tego lekarze.

Miał świadomość, że wojsko, które tworzył, będzie kadrą armii odrodzonego państwa polskiego. Oficerom i żołnierzom stawiał wysokie wymagania moralne. Chociaż sam nie pił, dopuszczał w swojej obecności umiarkowaną ilość alkoholu. Po wojnie, już na salonach władzy i dyplomacji, nie przeszkadzało mu, jeśli goście sięgali po trunki pite z umiarem.

Pierwsza Kompania Kadrowa była zalążkiem Wojska Polskiego odradzającego się po czasach zaborów. Wielu członków „Strzelca” i Polskich Drużyn Strzeleckich, które tworzyły ten oddział było wcześniej skautami, cenili abstynencję jako wartość. Promieniował też przykład oficerów, patriotów i ideowców, a także obowiązek trzeźwości nałożony na strzelców jeszcze przed wybuchem wojny.

Juliusz Kaden-Bandrowski opisuje wspólny obiad komendanta Piłsudskiego, oficerów legionowych i austriackich po przysiędze złożonej na wierność cesarzowi habsburskiemu. „Do picia kelnerzy roznosili wodę, alkoholi nie podawali, na co Austriacy zwrócili uwagę. – Statut „Strzelca” zabrania picia napojów wyskokowych – oświadczył Piłsudski”.

Kapral Ludwik Nowakowski pisał we wspomnieniach: „Komendant nie znosił jednego – złodziejstwa, pijaństwa i fałszu! Pozostałe grzechy odpuszczał z uśmiechem”. W legionach picie podczas służby karane było degradacją. Znany jest przypadek dwóch oficerów, zdegradowanych za alkohol, którzy później jako szeregowcy polegli na polu chwały.

Od roku 1926 aż do śmierci w 1935 roku marszałek Józef Piłsudski pełnił funkcję Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych (Naczelny Wódz w razie wojny, niezależny od Sejmu i rządu, podlegający bezpośrednio prezydentowi jako zwierzchnikowi Sił Zbrojnych). To on właśnie ukształtował polską armię, w państwie powstałym z trzech zaborów i wielu organizacji wojskowych. Służyli w niej polscy oficerowie i żołnierze z armii rosyjskiej, pruskiej, austriackiej, z Legionów Polskich, formacji powstałych we Francji (armia Hallera), Rosji (korpus Dowbór-Muśnickiego), a także uczestników powstań (wielkopolskiego i śląskich) oraz konspiracji (POW).

Chociaż alkohol „chadza za wojskiem”, to nigdy nie zagroził poważnie kondycji Wojska Polskiego w okresie II Rzeczypospolitej. Z raportu dotyczącego przestępstw i wypadków przeciwko życiu i zdrowiu w Wojsku Polskim za drugie półrocze 1933 roku wynika, że spośród 19352 odnotowanych przypadków naruszenia dyscypliny zdecydowanie przeważało noszenie nieprzepisowego umundurowania (41,8%), opuszczanie koszar bez przepustek (33,5%) oraz chodzenie bez dokumentów (17,5%), podczas gdy odnotowane przypadki nadużywania alkoholu stanowiły zaledwie 2,9% wykroczeń dyscyplinarnych w wojsku.

W latach trzydziestych proces abstynencji w wojsku pogłębił się, alkohol stał się nieatrakcyjny. „W ostatnich latach przedwojennych wódka straciła odbiorców w kasynach” pisze w pamiętnikach gen. Jerzy Kirchmayer. Wspomina służbę w 22 pułku artylerii w Przemyślu: „Gospodarz kasyna zakupywał koło pierwszego każdego miesiąca 1 litr wódki. Zdarzało się, że nie dopito do końca miesiąca, czasem dokupywano jeszcze jeden litr. Kompletna abstynencja!”

Przygotowania wojskowe objęły też szkoły oraz organizacje młodzieżowe i paramilitarne. Kluczową rolę odgrywało tutaj wychowanie obywatelskie, oparte na tradycyjnych zasadach religijno-moralnych: uczciwości, prawdomówności, rzetelności, poczuciu godności osobistej, honorze i obowiązkowości. Państwowy Instytut Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego instruował, aby w szkołach „uszanować uczucia religijne. Tępić rubaszność i ordynarność. Wskazywać na zgubne skutki alkoholu i nikotyny; nie dopuszczać do palenia papierosów…”. Uczono również zdrowych zasad współżycia społecznego; w jednej z przygotowanych tematycznych pogadanek instruowano: „Przyjęcie może być jak najlepsze bez wódki, ale jeśli jest podana: a) do wódki nikogo nie zmuszać, b) gospodarz musi pić niewiele”.

Okres II Rzeczpospolitej, na której tak silne piętno odcisnął Marszałek Józef Piłsudski, można przedstawiać w różny sposób, akcentując sukcesy i porażki. Był to jednak jeden z najlepszych okresów w dziejach Polski w zakresie spożywania alkoholu i wychowania do życia bez niego. Ten sukces nigdy się już nie powtórzył. Elity Polski powojennej, w tej dziedzinie, nie nawiązały nawet do dziedzictwa II Rzeczpospolitej i Jej Marszałka. (tr)
———-
Źródła:
Jerzy Besała, „Alkoholowe dzieje Polski”. Poznań 2018
Andrzej Niewiński (redakcja) „Alkohol w wojsku i na wojnie”. Oświęcim 2018
———
Zdjęcie: Józef Piłsudski z córkami

Dla mieszkańców Koszalina to z pewnością duża satysfakcja. W 56 minucie meczu Polska – Hiszpania, przy stanie 1:1 na boisku pojawił się nowy zawodnik z numerem „6”, który zmienił Mateusza Klicha. Koszalinianin Kacper Kozłowski zaskoczył całą Europę, przechodząc do historii już w momencie postawienia nogi na boisku. „Rekord! Polak Kacper Kozłowski najmłodszym zawodnikiem w historii, który wystąpił na EURO (17 lat i 246 dni)” – podał serwis europejskiej federacji sportu UEFA.

Kozłowski odebrał rekord Anglikowi Jude’owi Bellinghamowi, który w niedzielę wszedł na murawę na końcowe minuty meczu z Chorwacją (1:0) mając 17 lat i 349 dni. Wiele wskazuje na to, że urodzony w Koszalinie Kozłowski, dzisiaj piłkarz Pogoni Szczecin, da się niebawem poznać nie tylko z powodu wieku, ale również gry w czołowym klubie europejskim. Już dziś przyglądają mu się m.in. Feyenoord Rotterdam, FC Barcelona, Juventus, Borussia Dortmund. „Talent z Koszalina pod lupą Manchesteru United” – piszą zaskoczone media.

Trener Paulo Sousa dostrzegł ten piłkarski talent i postanowił dać szansę w najbardziej prestiżowym turnieju piłkarskim w Europie. „Wiek nie ma znaczenia. Albo jakość jest wysoka, albo nie. Potencjał można realizować w różny sposób. Mam nadzieję, że jego mentalność pomoże mu w tym. Ma szansę, żeby zagrać. Po tym, co nam pokazał w treningach w marcu, uznałem, że podjąłem dobrą decyzję. Silny, dobry technicznie. Czasem, pewnie ze względu na wiek, wybiera złe rozwiązania, jednak turniej jest długi i liczę, że nam pomoże”- mówił o Kozłowskim.

Po minucie od wejścia Kozłowskiego na murawę okazało się, że trafił na przełomową chwilę meczu, kiedy ważyły się losy pojedynku. Jakub Moder sfaulował Gerarda Moreno, sędzia wskazał na jedenasty metr, ale sam pokrzywdzony nie wykorzystał karnego, trafiając w słupek. Kozłowski nie zawiódł pokładanych w nim nadziei, radząc sobie jako debiutant całkiem dobrze. W doliczonym czasie gry sfaulował go Rodri, pomocnik Manchesteru City. „Mądrze gra najmłodszy na boisku zawodnik Pogoni Szczecin” – skwitował to komentator Onetu.

Kacper Kozłowski urodził się 16 października 2003 w Koszalinie w rodzinie związanej ze sportem. Jego ojciec Mariusz Kozłowski był napastnikiem Gwardii Koszalin, mama ćwiczyła judo. Treningi zaczynał w Bałtyku Koszalin. „Jak przejeżdżało się przez osiedle przy Żytniej, pewne elementy się nie zmieniały. Zawsze był ten sam płot, te same drzewa, ten sam parking i ten sam Kacper Kozłowski ganiający z piłką pomiędzy blokami” – opowiadał koszaliński trener Kacpra, Łukasz Korszański (WP Sportowe Fakty).

Warto dodać, że w składzie polskiej reprezentacji grał również urodzony w Szczecinku Jakub Moder, obecnie pomocnik w angielskim klubie Brighton & Hove Albion. (tr)

—–

Czytaj także: „Koszalinianin Kacper Kozłowski na Wembley?” —> https://koszalin7.pl/koszalinianin-kacper-kozlowski-na-wembley/

Foto: UEFA (Twitter)

Ustawa antykorupcyjna, dzień referendalny i sędziowie pokoju – to zagadnienia, które obejmuje zawarte dzisiaj porozumienie pomiędzy Kukiz’15 a Prawem i Sprawiedliwością.

W zamian – mówił prezes Jarosław Kaczyński podczas wspólnej konferencji prasowej z Pawłem Kukizem – „nasi koledzy będą wspierać Polski Ład i to wszystko, co jest potrzebne, aby układ polityczny, który dzisiaj jest w Sejmie, trwał”.

Jarosław Kaczyński ocenił, że formacja Kukiza ma „wiele bardzo interesujących pomysłów, które mogą zmienić jakość polskiej demokracji i życia publicznego”. Jak stwierdził: „my podejmiemy to ryzyko – bo to jest czasem trochę ryzykowne – wprowadzenia tego w życie, oczywiście w taki sposób, żeby w każdym wypadku było to zgodne z konstytucją”.

„Tutaj chodzi o poglądy obywateli, do których możemy dotrzeć, których możemy przekonywać” – podkreślił Jarosław Kaczyński. Dodał także, że w tej kwestii „bardzo liczy na współpracę”, bo „sprawność Pawła Kukiza w przekonywaniu i mówieniu do społeczeństwa jest niezwykła”.

Paweł Kukiz podczas swego wystąpienia powiedział, że „po raz pierwszy od przynajmniej 6 lat pojawiła się realna szansa” wprowadzenia kluczowych z jego perspektywy zmian ustrojowych, które naprowadzają Polskę na drogę państwa w pełni demokratycznego z ustroju semi-demokratycznego, połowicznie demokratycznego, z demokracji partyjnej.

„To jeden z ważniejszych dni w moim życiu. Liczę na owocną współpracę, liczę na to, że jeszcze za mojego życia Polska uzyska takie prawo, gdzie będziemy mogli powiedzieć, że jesteśmy państwem w pełni demokratycznym” – zakończył Paweł Kukiz. (tr)

„Rozsławia” zdaniem radnych miasta Koszalina, którzy użyli takiego określenia w uchwalonym w grudniu 2019 roku stanowisku z okazji przyznania Oldze Tokarczuk literackiego Nobla.

„Rada Miejska w Koszalinie gratuluje Oldze Tokarczuk międzynarodowego sukcesu” – napisano na początku i gdyby w tym miejscu postawiono kropkę, mógłby się pod tym podpisać każdy mieszkaniec miasta. Jednak radni postanowili pójść dalej, dodając niefortunny, żeby nie powiedzieć prowokacyjny fragment o rzekomych zasługach laureatki „dla budowy dobrego imienia Polski w świecie”.

Radni nie mogli nie wiedzieć, że Olga Tokarczuk już wcześniej znana była z kontrowersyjnych wypowiedzi, jak ta, że jako Polacy „robiliśmy rzeczy straszne jako kolonizatorzy, większość narodowa, która tłumiła mniejszość, jako właściciele niewolników czy mordercy Żydów”. Co więcej, pojawiały się opinie, także w prasie światowej, że przyznanie literackiego Nobla mogło mieć związek z tymi wypowiedziami. W laudacji wygłoszonej na cześć laureatki podczas wręczenia nagrody, Per Wästberg przemawiający w imieniu Akademii Szwedzkiej nie omieszkał zaznaczyć, że Polska ma „swoją własną historię kolonializmu i antysemityzmu”.

„Białoruś tak jak Polska: Płaci za bezczynność Europy” – tak kilka dni temu zatytułował rozmowę z Olgą Tokarczuk jeden z najpoczytniejszych włoskich dzienników „Corriere della Sera”. Noblistka zestawia w nim Polskę z Białorusią, wyrzuca Unii Europejskiej opieszałość w podjęciu bardziej stanowczych działań wobec Polski oraz wygłasza tezę, że „koronawirus pomógł „reżimom” takim jak ten w Warszawie czy Mińsku”. Fakt, że zmuszani do emigracji białoruscy opozycjoniści właśnie w Polsce znajdują bezpieczną przystań nie robi na zwolenniczce humanizmu żadnego wrażenia.

Olga Tokarczuk znana jest z politycznego zaangażowania na rzecz opcji lewicowo-liberalnej. Jest feministką, członkinią Rady Fundacji im. Stefana Batorego założonej przez amerykańskiego finansistę George’a Sorosa. Współpracowała z Partią Zielonych i była członkinią redakcji lewicowej „Krytyki Politycznej”. Regularnie uczestniczy w paradach równości.

Wielcy polscy Nobliści też mieli swoje poglądy polityczne, ale łączyło ich jedno – uznanie dla uniwersalnych, ponadczasowych wartości, które stawiali ponad doraźną i ulegającą przejściowym modom politykę.

Olga Tokarczuk robi wyłom w tradycji przyznawania Polakom literackich nagród Nobla. Henryk Sienkiewicz otrzymał nagrodę za „geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu”, Władysław Reymont za „wybitny epos narodowy”, Isaac Bashevis Singer za sztukę „która wyrasta z polsko-żydowskich tradycji kulturowych”, Czesław Miłosz za prozatorski opis człowieka zniewolonego w powojennej Polsce, Wisława Szymborska za poetycko-ironiczny opis człowieka uwikłanego w historię. We wszystkich laudacjach wygłoszonych na cześć naszych laureatów znajdziemy uznanie dla polskiego ducha narodu i umiłowania wolności. Tylko Olga Tokarczuk stanowi wyjątek. (tr)

Wizyta papieża Jana Pawła II w Koszalinie kojarzy się nam przede wszystkim z ogromnymi tłumami zgromadzonymi na Mszy przed kościołem Ducha Świętego. Dzięki wspomnieniom zmarłego w czasie epidemii ks. Kazimierza Bednarskiego, głównego organizatora najważniejszej części tej wizyty, możemy zajrzeć za kulisy tamtych wydarzeń i spojrzeć na nie z innej strony – organizacyjnej, bogatej w nieprzewidziane i zaskakujące zdarzenia. Po śmierci ks. K. Bednarskiego Koszalin stracił nie tylko jednego ze swych najwybitniejszych mieszkańców, ale także wiernego świadka wizyty Jana Pawła II w Koszalinie.

*  *  *

Nigdy nie marzyłem o tym aby papież przyjechał do mojej parafii. Nawet kiedy został zaproszony do Koszalina nie wyobrażałem sobie Jego kontaktu z naszym kościołem. Więcej – bałem się, że rola „gospodarza” jest tak trudna iż nie podołam.

Jednak stało się. Gliniasty i błotnisty teren placu – próbowano osuszyć, choć bez większego rezultatu. Żołnierze wbijali słupki i przygotowywali tzw. sektory. Zawadzającą już „starą kaplicę” ciężkie wojskowe spychacze zamieniły w gruzy. Pracownicy koszalińskiej „Przemysłówki” z zaangażowaniem pracując od rana do nocy budowali ołtarz. Wszystkim przyświecało pragnienie – oby tylko nie było deszczu.

Niestety w dniu 1 czerwca od samego rana było pochmurno. Przeraźliwe zimno dziesiątkowało pielgrzymów. Służby porządkowe i sanitarne zmarznięte okazywały nerwowość. Wszelkie nadzieje handlowców pryskały jak bańka mydlana wobec absolutnego braku zainteresowania jedzeniem czy napojami. Dwadzieścia minut przed planowanym przybyciem Papieża, deszcz lunął z taką siłą, że wokół ołtarza powstały olbrzymie kałuże wody. Zalane przewody nagłaśniające spowodowały spięcie w transformatorze. Na kilka minut umilkły głośniki. Także dach zaczął przeciekać. Zalane obrusy, krzesła i księgi liturgiczne. W panicznym pośpiechu wymieniano to co było możliwe. Straż pożarna rozłożyła węże i próbowała zbierać nadmiar wody.

Papa-mobile dojechawszy do ołtarza miał skręcić w prawo. Z tej strony oczekiwali Papieża wszyscy dostojnicy. Niestety skręcił w lewo, a z tamtej strony nie było nikogo, nawet służby ochronnej. Przecisnąłem się pomiędzy belkami podstawy ołtarza i upadłem przed Papieżem. Byliśmy sami – On transcendentny w swojej obecności i ja – bezradny wobec zaistniałej sytuacji. „Po wodzie” doszliśmy do rezerwowych drzwi baraku, gdzie miała być zakrystia papieska. W pierwszym pomieszczeniu, nie przygotowane na wejście z tej strony służby porządkowe przedstawiały obraz krajobrazu po bitwie: pełno papierosowego dymu, kilka przewróconych krzeseł, kolejki do wucetów. Na korytarzu prowadzącym do właściwego miejsca. Papież w geście życzliwości wziął mnie pod rękę i szepnął: „Będzie dobrze”.

W zakrystii, którą stanowiła salka Poradnictwa Rodzinnego, Ojca Świętego przejęli ode mnie właściwi już dostojnicy. Po kilku minutach Papież wraz z towarzyszącą mu asystą wyszedł przed ołtarz i dołączył do czekających tam biskupów. Rozpoczęła się Msza święta.

Z niepokojem patrzyłem na granatowe od chmur niebo. Mijały minuty – a deszcz nie padał. Było chłodno, wiał silny wiatr. Ludzie wypełnili przygotowany plac, choć ostatnie sektory świeciły pustkami. Wydawało mi się, że zabrakło spontaniczności. Nie było tych charakterystycznych okrzyków z Gdańska czy Krakowa. Panowała cisza, a słowa „Papieża Polaków” były też spokojne. „Dziesięć prostych słów” – jakimi są Boże przykazania, wymagały skupienia i uwagi.

Tak doczekaliśmy chwili, kiedy z wysokości ołtarza Papież błogosławił „Urbi et Orbi”.

Znowu zakrystia. Długie, modlitewne dziękczynienia Papieża. W tym czasie ceremoniarz papieski obdarzył mnie różańcami i kilkoma medalami zaznaczając, że są przeznaczone dla wszystkich kapłanów pracujących w parafii. Ojciec Święty powstał z klęcznika i wskazując na ornat w którym odprawiał Mszę św. powiedział: „Ten ornat niech pozostanie na pamiątkę”. Wpisał się do Księgi i zapytał: „Co mam robić dalej?” Nieśmiało zaprosiłem do kościoła. Odpowiedź była natychmiastowa: „Proszę mnie zaprowadzić!” Znowu konsternacja, gdyż tego nie było w protokole. Nie przygotowane służby porządkowe i na „luzie” spacer Papieża ze mną w kierunku głównych drzwi.

W kościele byli nieliczni wierni i kapłani. Utworzyli szpaler, dzięki któremu Papież mógł prawie z każdym przywitać się, nawet zamienić kilka słów. Podeszliśmy do prezbiterium – i upadliśmy na kolana. Długo modlił się. Klęczałem obok bardzo blisko i mogłem słuchać – jak Jego modlitwa przeradza się w szept, a nawet w półgłos. Byłem przekonany, że w tej modlitwie wyraża swoje podziękowanie tym wszystkim, którzy w różny sposób tę świątynię budowali.

Kiedy po kilkunastu minutach powstał, służby skierowały Go ku bocznym drzwiom kościoła. Błogosławił wszystkim. Tym którzy byli bliżej, widziałem, jak kreślił na czole znak Krzyża. Podeszliśmy do otwartych drzwi samochodu. Papież jeszcze raz zwrócił się ku mnie. Uklęknąłem i próbowałem coś powiedzieć. Pamiętam, że zapewniałem o swojej wiernej służbie Chrystusowi. Pochylił się nade mną i obdarzył pocałunkiem pokoju.

Wróciłem do kościoła. Nie było już nikogo – wyłączono światła i tylko czerwona lampka przed tabernakulum przypominała, że jest obecny Pan Jezus. Papież odjechał, ale przecież Jego pielgrzymka do Koszalina była po to, abyśmy bardziej kochali Jezusa. Żeby było więcej Komunii, dobrych uczynków, nadziei i optymizmu. Żeby było więcej chrześcijańskich ideałów, wiary, nadziei i miłości. Żeby było więcej… i tu zamyśliłem się. Przecież – ode mnie też będzie zależeć to więcej. I dla mnie musi rozpocząć się nowy etap życia – bardziej kapłański, bardziej duchowy. Papież odjechał, ale chwile przeżyte z Nim stały się nowym narodzeniem, początkiem nowego budowania…

Ks. Kazimierz Bednarski
(Fragmenty książki ks. Kazimierza Bednarskiego, „Człowieka trzeba kochać”. Koszalin 1997)

Tu mówi Radio Wolna Europa

– Ku mojemu zaskoczeniu, usłyszałem głos pracownika Radia Wolna Europa, tego radia, które przez całe dziesięciolecia symbolizowało w Polsce świat demokratyczny, i polski głos z tamtej strony żelaznej kurtyny – mówi Marian Rogowski.

Rano Koszalinianie usłyszeli na falach RWE głos z Koszalina, informujący o przewidywanych wynikach wyborów w mieście i okręgu. Było to właśnie Marian Rogowski. Wielu Koszalinian może ten epizod jeszcze pamiętać, w tamtych latach niemal każdy, kto interesował się wydarzeniami w kraju, słuchał RWE lub innej polskiej rozgłośni nadającej z tamtej strony.

– Najciekawsze jednak – mówi Marian Rogowski – że za ten wywiad dla RWE otrzymałem rano reprymendę od polityków i jednego z kandydatów. Ich zdaniem przedstawiłem zbyt optymistyczną wersję, zawyżyłem wyniki. Oni po prostu nie wierzyli w zwycięstwo kandydatów Komitetu Obywatelskiego!

Dzięki uprzejmości Mariana Rogowskiego możemy dziś udostępnić Koszalinianom unikatowe nagranie tej rozmowy, prawdopodobnie jedyne jakie istnieje. Jakość nagrania daleka jest od doskonałości. Na tym właśnie polegał urok słuchania „dywersyjnych” rozgłośni, odbiór RWE narażał słuchaczy na duży stres z powodu dwóch mankamentów – tzw. zanikającej fali (przypływ i odpływ słyszalności) oraz zagłuszania (intensywny szum chwilami całkowicie uniemożliwiający słuchanie). W naszym nagraniu mamy do czynienia głównie z tym pierwszym efektem.

Rozgłośnia Polska RWE z siedzibą w Monachium działała od 1952 do 1994 roku. Jej misja zawierała się w jednym zdaniu: „Promować wartości i instytucje demokratyczne przez rozpowszechnianie prawdziwych informacji i idei”. W okresie PRL była najczęściej słuchanym radiem zagranicznym (były też inne rozgłośnie – Głos Ameryki i BBC). Słuchanie RWE było zakazane, w latach 50-tych ścigane i karane pod zarzutem „szerzenie wrogiej propagandy”, później traktowane jako przejaw wrogiego nastawienia do systemu.

Wierzyliśmy, że ta praca ma sens

Siedzibę WKO „S” na piętrze pawilonu na rogu ulic Fałata i Kniewskiego (obecnie Wańkowicza), gdzie dziś znajduje się pijalnia piwa, nazywano wówczas lokalem „nad garmażerką” – na dole znajdowała się sławna na cały Koszalin garmażerka z bigosem, fasolką po bretońsku i cynaderkami. Prawdopodobnie lokal był na podsłuchu, wskazują na to informacje przekazane przez pracowników sąsiadujących zakładów. W tym czasie nadal była prowadzona inwigilacja środowisk uznawanych za opozycyjne wobec władz, istniała też oficjalna cenzura.

Sam Marian Rogowski, mieszkający obecnie w innej części kraju, dziś krytycznie odnosi się do wyborów z 4 czerwca 1989 roku. Jego zdaniem, już wtedy można było dostrzec zapowiedź tego, co nastąpiło w późniejszych latach – powstania oderwanej od społeczeństwa klasy politycznej, wyprzedaży za bezcen majątku narodowego, karierowiczostwa, wyniszczających wojen między zajętymi tylko sobą partiami.

– Zapamiętałem taki obrazek – opowiada Rogowski. – Dzwonią do nas z telewizji, że przyjadą zrobić wywiad z jednym z kandydatów. Informuję go, że za chwile przyjedzie telewizja. On wyciąga z kieszeni znaczek „Solidarności” i wpina do klapy marynarki. Na co dzień go nie nosił, używał jedynie jako rekwizytu przed kamerą.

– Jestem rozczarowany, nie widzę też powodów do zadowolenia – mówi były opozycjonista. – Nie rozumiem jak można było dopuścić do tego, żeby wyprzedać niemal cały przemysł, z dnia na dzień pozbawić pracy setek tysięcy ludzi. A teraz widzę ludzi, którzy w Polsce przepracowali 40 lat i dziś nie mają na leki, a wielu nawet nie może pójść do lekarza, bo nie są ubezpieczeni.

– Wielu wspaniałym ludziom, którzy pracowali w tamtych wyborach, a tak naprawdę na rzecz wolności, do dziś nie podziękowano – dodaje Rogowski. – Politycy najpierw zmarnowali ogromną energię Polaków (Komitety Obywatelskie rozwiązano wkrótce po wyborach – dop. koszalin7), a później wyborczy sukces przypisali tylko sobie.

– Wymienię więc chociaż te nazwiska zaangażowanych w prace WKO osób, które zdołałem zapamiętać: Marek Łotysz, Jacek Gromadzki, mój brat Tadeusz Rogowski, Cezary Marciniak, Musiał (imienia nie pamiętam), Marian Wronierski, Marcel Mularski. Pamiętam też panie Jadwigę i Danutę Dąbkowskie, mamę i córkę, obie nauczycielki. Niektóre z tych osób – m.in. Marian Wronierski, Tadeusz Rogowski – wydawały i współredagowały ze mną pierwsze niezależne pismo koszalińskie – „Gazetę Obywatelską”. Wtedy wierzyliśmy jeszcze, że ta praca ma sens. (tr)

Na zdjęciu: Marian Rogowski

Tekst pochodzi z 2014 roku.

2 maja 1945 roku około godziny 6 rano kapral Antoni Jabłoński zawiesił polską flagę na Kolumnie Zwycięstwa w Berlinie, w Parku Tiergarten. Zanim dotarł do Berlina walczył na Pomorzu – pod Podgajami, Dudylanami, Nadarzycami, Zdbicami, a później uczestniczył w obronie wybrzeża Bałtyku i kwietniowym forsowaniu Odry.

Skąd wzięła się flaga? Po wojnie podawano kilka wersji. Jedna mówiła o wykonaniu flagi z prześcieradła i czerwonej wsypy na kołdrę, druga wskazywała na materiał wzięty z niemieckich spadochronów, inna jeszcze – podawana przez Jabłońskiego – miała pochodzić z radiostacji, gdzie służyła do sygnalizacji z własnym lotnictwem.

Jabłoński walczył o zdobycie Berlina jako kapral w 1 Pułku Artylerii Lekkiej 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Rano 2 maja zauważono, że opór Niemców słabnie. Dowódca podporucznik Troicki zdecydował, że jego żołnierze muszą wywiesić polską flagę na blisko 67-metrowym monumencie. Pięciu żołnierzy po wysokich schodach wspięło się na szczyt kolumny, która wcześniej służyła Niemcom za punkt obserwacyjny. Sztandar przywiązano niemieckimi kablami do drzewca wyciętego w pobliskim parku.

Na szczycie kolumny nie było czasu na przemówienia. Wciąż trwały jeszcze walki. „Chłopcy, przypadło nam w udziale zawiesić flagę narodu polskiego nad Berlinem” – powiedział podporucznik Troicki do swoich czterech żołnierzy. Podporucznik zmarł w kwietniu 1989 roku w Sochaczewie.

Do zadania zgłosił się na ochotnika kapral Jabłoński pochodzący z Surażu nad Narwią, na Podlasiu. Oprócz niego w symbolicznym wydarzeniu uczestniczyli ppor. Mikołaj Troicki, plut. Kazimierz Otap oraz kanonierzy Aleksander Kasprowicz i Eugeniusz Mierzejewski.

Jabłoński po wejściu Sowietów w 1939 roku został wcielony do Armii Czerwonej walcząc w jej szeregach do sierpnia 1941 roku. Później pracował w batalionach roboczych na Uralu. Nie zdążył do Andersa, ale w 1943 roku zaciągnął się do tworzącej się w Sielcach nad Oką 1 Dywizji Piechoty pułkownika Zygmunta Berlinga. Przeszedł cały szlak bojowy od Lenino do Berlina.

Antoni Jabłoński zmarł w lipcu 2015 roku w wieku 96 lat.

24 kwietnia prezydent USA Joe Biden wygłosił orędzie, w którym po raz pierwszy oficjalnie użył sformułowania „ludobójstwo” w odniesieniu do zagłady społeczności ormiańskiej na terenie Imperium Osmańskiego w 1915 roku. Spotkało to się z ostrą reakcją Turcji oraz podziękowaniem ze strony Armenii, która oświadczenia prezydenta uznała za akt „historycznej sprawiedliwości”.

„Każdego roku tego dnia wspominamy życie wszystkich tych, którzy zginęli w ludobójstwie Ormian za czasów Imperium Osmańskiego i ponownie zobowiązujemy się, by taka zbrodnia nie zdarzyła się nigdy więcej” – napisano w oświadczeniu opublikowanym przez Biały Dom. Komunikat mówi o 1,5 mln Ormian „deportowanych, zamordowanych lub zmuszonych do marszu do śmierci podczas kampanii eksterminacji”.

Na Pomorzu Środkowym, zaledwie 40 km od Koszalina, na Świętej Górze koło Polanowa znajduje się upamiętnienie ormiańskich ofiar ludobójstwa dokonanego przez Imperium Osmańskie podczas I wojny światowej. Chaczkar, czyli kamienna stella z krzyżem ormiańskim (Armenia jest jednym z najstarszych narodów chrześcijańskich) stanął w 2016 roku na szczycie góry, niedaleko pustelni franciszkańskiej. Szybko stał się miejscem corocznych, odbywających się w czerwcu spotkań i pielgrzymek społeczności Ormian, którym bliska jest idea innej świętej góry – Ararat. Bez porównania wyższa od Góry Polanowskiej, uwidoczniona jest w godle Armenii i opiewana przez poetów.

Chaczkary wzniesiono również w kilku innych miastach Polski, m.in. w Szczecinku, wszędzie tam, gdzie znajdują się skupiska Ormian. Spora grupa mieszka również w Koszalinie. Znani są z wielu inicjatyw i promowania przyjaźni polsko-ormiańskiej. Jeden z nich wykuł napis na cokole pomnika Józefa Piłsudskiego. W Polsce zamieszkuje ich 45 tysięcy, zarówno z najnowszej imigracji, jak i przedwojennej.

Ormianie podkreślają nie tylko wspólnotę historyczną z Polakami, ale także wspólnotę i podobieństwo losów. Walczyli o niepodległość Polski, a ormiańskie pochodzenie miał słynny arcybiskup Józef Teodorowicz, działacz na rzecz polskości podczas zaborów i ustalaniu granic odrodzonego państwa. To on wygłosił w lutym 1919 roku słynne kazanie w katedrze św. Jana w Warszawie na rozpoczęcie obrad Sejmu Ustawodawczego, w którym podkreślał konieczność porzucenia spraw partykularnych i osobistych interesów na rzecz pracy dla dobra wspólnego w odradzającej się z zaborczych podziałów Polsce.

Polacy wcześniej od innych narodów dowiedzieli się o rzezi Ormian. W 1924 roku ukazała się powieść Stefana Żeromskiego „Przedwiośnie”, która z czasem stała się lekturą szkolną, przypominającą kolejnym pokoleniom straszną zbrodnię. Był to prawdopodobnie pierwszy literacki opis tragicznych wydarzeń z 1915 roku. Dopiero w 1933 roku ukazała się powieść żydowsko-austriackiego autora Franza Werfla „Czterdzieści dni Musa Dah”. Bohater „Przedwiośnia” Cezary Baryka jest świadkiem rzezi Ormian w Baku dokonanej przez wojsko tureckie i przez miejscowych Azerów. W 2018 roku powieść została wybrana na lekturę w ramach ogólnopolskiej akcji „Narodowe czytanie”, której patronuje para prezydencka Andrzej Duda i Agata Kornhauser-Duda.

Dopiero na początku XXI wieku fakty związane z ludobójstwem Ormian zaczęły w szerszym zakresie docierać do opinii światowej. Ważną rolę w przywracaniu pamięci odegrał papież Jan Paweł II, który odwiedził Armenię we wrześniu 2001 roku. Podczas modlitwy w Cycernokaberdzie – miejscu upamiętniającym ludobójstwo – powiedział: „Głęboko przejęci straszliwą przemocą zadaną narodowi ormiańskiemu, pytamy z przestrachem, czy świat może jeszcze doświadczyć tak nieludzkiego okrucieństwa”. Kilka dni później papież beatyfikował w Rzymie jako męczennika za wiarę biskupa ormiańsko-katolickiego Ignacego Malojana, który w 1915 roku odmówił przejścia na islam i został zamordowany.

Już w 2005 roku Polska przyjęła uchwałę sejmową przez aklamację, w której uznała, że 1,5 mln Ormian zginęło w wyniku ludobójstwa. Niemiecki Bundestag podjął taką rezolucję dopiero w 2016 roku. Podobne stanowisko zajmuje 30 innych krajów. Kongres USA uznał masakrę Ormian w Imperium Osmańskim za ludobójstwo w 2019 roku. W tym roku uczynił to prezydent USA, uprzedzając wcześniej o zamiarze prezydenta Turcji, która jest sojusznikiem USA w ramach NATO.

22 sierpnia 1939 roku, na tydzień przed niemiecką inwazją na Polskę, Adolf Hitler wygłosił w Obersalzbergu przemówienie do dowódców Wehrmachtu, w którym oświadczył, że „celem wojny nie jest osiągnięcie jakiejś linii geograficznej, ale fizyczna eksterminacja wrogów”. Poinformował również dowódców, że wydał rozkaz oddziałom SS „nieugiętego i bezlitosnego zabijania wszystkich mężczyzn, kobiet i dzieci polskiej rasy i języka, bo tylko tą drogą zdobyć możemy potrzebną nam przestrzeń życiową” Na zakończenie powiedział: „Kto w naszych czasach jeszcze mówi o eksterminacji Ormian?”

Świat jednak nie zapomniał… również dzięki Polakom.

Tekst i zdjęcia: Tadeusz ROGOWSKI

W trakcie meczu reprezentacji Polski z Andorą w 73 minucie w miejsce Piotra Zielińskiego wszedł młody, zaledwie 17-letni piłkarz Kacper Kozłowski. „Nawet nie może jeszcze kupić piwa w sklepie, a już ma w życiorysie debiut w seniorskiej reprezentacji Polski” – pisała prasa po meczu. Kim jest najmłodszy od czasów Włodzimierza Lubańskiego debiutant w reprezentacji Polski?

Dla wielu koszalinian to zaskoczenie. Kacper Kozłowski urodził się 16 października 2003 roku właśnie w Koszalinie, w rodzinie związanej ze sportem. Jego ojciec Mariusz Kozłowski był napastnikiem Gwardii Koszalin, mama ćwiczyła judo. Treningi zaczynał w Bałtyku Koszalin.

„Jak przejeżdżało się przez osiedle przy Żytniej, pewne elementy się nie zmieniały. Zawsze był ten sam płot, te same drzewa, ten sam parking i ten sam Kacper Kozłowski ganiający z piłką pomiędzy blokami” – opowiadał koszaliński trener Kacpra, Łukasz Korszański (WP Sportowe Fakty).

Szybko został dostrzeżony przez łowców piłkarskich talentów i trafił do Akademii Piłkarskiej Pogoni Szczecin. Władze miasta dopieszczały w tym czasie koszykówkę, nie przejmując się zamiłowaniami sportowymi koszalinian, więc zdolny narybek skazany był na piłkarską emigrację. Doszło do tego, że kiedy Gwardia niespodziewanie weszła w 2017 roku do II ligi, musiała jako gospodarz meczu rozgrywać go na wyjeździe, na stadionie przeciwnika, bo stadion koszaliński nie spełniał standardów. Skończyło się tak jak musiało, spadkiem do III ligi po jednym sezonie gry w II lidze.

Nie dziwi więc, że przy takim klimacie dla piłki nożnej, Kacper Kozłowski nie znalazł swojej szansy w Koszalinie i podzielił los wielu piłkarzy, którzy przed nim wybrali szybką emigrację z miasta. Warto o tym wciąż przypominać, bo marnowany jest potencjał Koszalina – dobrzy szkoleniowcy, zdolna młodzież przy jednoczesnym braku korzyści dla koszalińskiego sportu i kibiców. Był przecież czas, kiedy kariery w koszalińskich klubach piłkarskich rozpoczynali wielcy piłkarze i zanim trafili do renomowanych zespołów cieszyli oczy i serca koszalińskich kibiców. Wystarczy wymienić Mirosława Okońskiego, Piotra Rzepkę, Sebastiana Milę, Mirosława Trzeciaka (11 lat w Gwardii Koszalin).

Kariera piłkarska Kacpra rozwijała się błyskawicznie. W sezonie 2018/2019 zagrał w 15 meczach Centralnej Ligi Juniorów (9 bramek), a w maju 2019 roku zadebiutował w Ekstraklasie, w zespole Pogoni Szczecin w wieku niespełna 16 lat. Niewiele jednak brakowało, żeby dobrze zapowiadającej się kariery nie przerwało dramatyczne zdarzenie. W styczniu 2020 jechał samochodem razem z trójką młodych piłkarzy na trening. Siedział obok kierowcy, kiedy doszło do zderzenia z innym pojazdem. W wyniku wypadku doznał złamania trzech kręgów lędźwiowych kręgosłupa. Szybko z tego wyszedł, zapewne nie tylko dzięki młodemu organizmowi, ale również sile woli, z której jest znany kibicom i trenerom.

Równolegle rozwijała się jego kariera reprezentacyjna, najpierw w klasach wiekowych U-15, U-17 i U-19 (26 występów, 11 bramek). Wreszcie w marcu 2021 został umieszczony przez Paulo Souse w szerokiej kadrze Polski na eliminacji MŚ 2022 z Węgrami, Andorą i Anglią. Zadebiutował w meczu z Andorą wygranym 3:0. Zmienił w 73. minucie Piotra Zielińskiego. Stał się tym samym, w wieku 17 lat i 164 dni, drugim najmłodszym debiutantem w historii zespołu po Włodzimierzu Lubańskim.

Dzisiaj ma szansę zagrać na słynnym Wembley w meczu z Anglią. Jest zawodnikiem rezerwowym. Czy trener Sousa da szansę utalentowanemu piłkarzowi z Koszalina? (tr)

Zdjęcie: Pogoń Szczecin

Wśród najbardziej znanych kobiet w historii Koszalina, które odwiedziły sanktuarium na Górze Chełmskiej i Koszalin, znajduje się według wszelkiego prawdopodobieństwa księżna Anastazja Mieszkówna oraz z całą pewnością Dorota z Mątowów, w Niemczech czczona jako święta, w Polsce jako błogosławiona.

Dorota z Mątowów żyła w XIV wieku, była mistyczką, która zasłynęła jako rekluza, pustelnica zamurowana w małej celi przylegającej do katedry w Kwidzynie. Wywarła duży wpływ na swoją epokę, poruszała wyobraźnię, oddziaływała na władców, inspirowała twórców literackich – pamięci o niej nie zdołał zatrzeć czas. Z jej postacią można zapoznać się na stronie Koszalin7.pl (https://koszalin7.pl/dorota-z-matowow-na-gorze-chelmskiej-w-koszalinie/). Pisałem wówczas m.in. o czci, jaką papież Benedykt XVI otaczał św. Dorotę z Mątowów i o tym, że 17 czerwca 1979 roku w kościele św. Michała w Monachium, jeszcze jako kardynał Joseph Ratzinger, wygłosił piękną homilię ku czci świętej. Udało się dotrzeć do polskiego tłumaczenia homilii, w której kardynał, późniejszy papież Benedykt XVI kreśli sylwetkę doczesną i duchową bł. Doroty z Mątowów.

Tadeusz Rogowski

—–

Drodzy w Chrystusie Panu!

Dorota, gdy miała sześć lat, na skutek nieuwagi służącej, została oparzona wrzątkiem. Wówczas usłyszała wewnętrzny głos, który mówił do niej: „Uczynię z Ciebie nowego człowieka”. W tym zdaniu zawiera się sens życia Doroty, ciągła aktualność jej życia i skierowane do nas posłannictwo.

Słowo nadzieja stało się w naszych czasach wręcz magnesem. Przyciąga do siebie wszystkie prądy duchowe. Wyraża w sobie głębokie niezadowolenie ludzi z ich życia, z poznawanego przez nich świata. Ludzie poszukują nowego, innego, lepszego świata. Od czasu rewolucji z 1789 roku, a jeszcze bardziej na skutek poglądów, głoszonych przez Hegla i Marksa, pragnienie budowy nowego świata weszło do tematyki światowej historii.

Im większe podejmuje się staraniu, tym bardziej dochodzi się do przekonania, iż świat nie może się zmienić, jeżeli nie zmienią się ludzie. Aby świat się zmienił, innym musi stać się przede wszystkim sam człowiek. Socjologia, psychologia, cały zespół nauk humanistycznych, poszukują w jaki sposób można by uczynić nowego człowieka.

Czasy nasze w dramacie emancypacji mocno wstrząsają domniemanymi kratami, które ograniczają wolność człowieka. Okazuje się jednak, że skutek jest inny, zamiast tego burzy się podpory ludzkości, z trudem wzniesione przez ducha i wolność. Na nowo rozszerza się dawne barbarzyństwo. Żaden poprzedni wiek nie znał tak brutalnych metod torturowania, mordowania, niszczenia samego siebie. Z przerażeniem znów dowiadujemy się, czym jest pogaństwo, czym jest „stary Adam”.

„Uczynię z Ciebie nowego człowieka” – Dorota słyszy te słowa w chwili, kiedy stary człowiek zostaje zraniony. To burzenie „starego”, staje się dla Doroty zjednoczeniem z ranami Chrystusa, a tym samym otwartą bramą ku nowemu, bramą do Jezusa Chrystusa, który jest tym nowym człowiekiem. Ten nowy człowiek znajduje się w Zmartwychwstałym Chrystusie. Stać się nowym człowiekiem nie oznacza nic innego, jak wcielić się w postać Chrystusa. On jest tym nowym człowiekiem i on jest drogą do niego. Życie Doroty jest drogą do nowego człowieka, ponieważ jest drogą do Chrystusa, w Chrystusie i przez Chrystusa.

Jak wyglądała droga Doroty do nowego człowieka? Jej życie można przedstawić w trzech obrazach z życia: kobiety i matki, pątniczki oraz pustelniczki.

Kobieta i matka

Najpierw Dorota była kobietą i matką. Mając dwanaście lat, po wczesnej śmierci ojca, musiała przejąć w swoje ręce prowadzenie gospodarstwa domowego z dziewięciorgiem dzieci, co nic było łatwym zadaniem. Współcześni piszą o Dorocie jako o ładnej kobiecie. Mając siedemnaście lat wyszła za mąż za starszego o dwadzieścia lat od siebie płatnerza. Urodziła dziewięcioro dzieci, z których ośmioro zmarło. Jedyna córka Gertruda, która przeżyła, wstąpiła do Benedyktynek. Z zachowanego listu dowiadujemy się, jak mocno Dorota była przywiązana do swojej córki, jak wychowanie oznaczało dla niej przede wszystkim drogę do Boga, jako istoty nadającej sens całemu życiu.

Jest rzeczą znamienną, iż Dorota również jako pustelniczka, i po swojej śmierci, zachowała wśród ludu miano Doroty matki. Jako matka zachowała się w pamięci ludzi i w ten sposób uosabia ona w sobie szczególnie realizm chrześcijanina. Poszukiwanie nowego człowieka jest afirmacją, a nie negacją. Poszukiwanie to nie opiera się na pogardzie świata, jego zadań i możliwości. Nadzieja chrześcijańska nie ma nic wspólnego z anarchią, ani z marzycielstwem. Chrześcijanin nie ucieka przed zadaniami naszych czasów, nie oczernia świata, lecz trzeźwo podchodzi do swoich obowiązków.

Trzeźwe „Kto nie chce pracować, niech też i nie je” – powiedział ostro św. Paweł (2 Tes 3, 10). Z naciskiem zwraca się przeciwko tym, którzy „żyją w nieporządku”, którzy – używając gry słów – „nie pracują, lecz przerabiają”. Być chrześcijaninem oznacza być trzeźwym człowiekiem. Chrześcijanin nie ucieka się do utopii i dla utopii nie zaniedbuje współczesnego świata, lecz żyje w miłości i odpowiedzialności na co dzień. Bez takiego chrześcijańskiego realizmu, bez pokornej miłości, bez drobnej monety dnia codziennego, nie może powstać skarb nowego życia, jego wiecznej miłości.

Droga pątniczki

Drugi obraz, to Dorota z Mątowów jako pątniczka. Już z racji swego pochodzenia należy Dorota równocześnie do Wschodu i Zachodu. Jej ojciec, budowniczy grobli, pochodził z Holandii; jej matka była miejscowego pochodzenia. Pojecie dzisiejszych granic było w średniowieczu nieznane.

Dorota odbyła trzy wielkie pielgrzymki: dwa razy do Akwizgranu i Einsiedeln oraz jeden raz do Rzymu. Nie była to dla niej żadna turystyka. Jej drogi na zewnątrz były równocześnie drogami ku wnętrzu. W Akwizgranie szukała dzieciństwa Jezusa, w Einsiedeln Matki Boskiej, w Rzymie relikwii męki Chrystusa i zawsze żywego serca Kościoła. Drogi Doroty zbliżały ją do Chrystusa, były to drogi ku Niemu i z Nim. Ale równocześnie okazuje się, że droga ku wnętrzu jest także drogą na zewnątrz, że właśnie droga ku wnętrzu skierowuje na otwartość, prowadzi w dal, znosi granice i przywraca jedność. Bo tylko w głębi dochodzi do spotkania, tylko tam otwierają się bramy istoty ludzkiej.

Jej droga ku wnętrzu prowadzi równocześnie w dal, do wnętrza całego świata chrześcijańskiego, tak również przez nią otwiera się wspólnota świętych i wspólnota chrześcijańskiej historii. U podstaw myślenia i wiary Doroty leżą wielkie prądy tradycji mistycznej, wywodzącej się od Wiktorynów, od wielkich teologów francuskich wczesnego średniowiecza, wzbogaconych przez św. Bonawenturę i mistyków Zakonu iw. Franciszka, będących również pod wpływem nadreńskiej mistyki Eckharta i Taulera.

Do tego dochodzą spotkania Doroty z ówczesnymi świętymi niewiastami. Św. Brygida, której trumna ze zwłokami w drodze do Szwecji zatrzymała się w Ojczyźnie Doroty, głęboko poruszyła ją swoją miłością ku Chrystusowi. Trwały wpływ na Dorotę wywarł obraz św. Elżbiety, która z kolei kierowała jej uwagę na postać św. Franciszka.

Dorota była wreszcie w ścisłej łączności z wielkimi problemami swojej epoki, która cierpiała z powodu schizmy zachodniej i zmagających się ze sobą dwóch papieży. Podobnie jak św. Katarzyna ze Sieny nawoływała do jedności Kościoła.

Ten właśnie kto wiarę przeżywa do głębi, ten faktycznie przestaje być kimś prywatnym, ten występuje jawnie w obliczu Boga i działa dla całości.

Bezgraniczna miłość

Przechodzimy do trzeciego obrazu. Ostatnie półtora roku swego życia spędziła Dorota w zamurowanej celi przy katedrze w Kwidzynie. Tu uwidacznia się jedność trzech stadiów życia Doroty i leżącej u jej podstawy wewnętrznej przyczyny.

Całe życie Doroty jest teraz poświęcono jedynie adorowaniu Eucharystii, i właśnie w ten sposób będzie oddziaływało na ludzi. Cale życie Doroty można zrozumieć jako zbliżenie się do Eucharystii, którą mogła przyjmować najpierw dwa razy w roku, później co niedzielę, a wreszcie codziennie. Z jej głębokiego szacunku, w jakim przygotowywała się na przyjęcie komunii świętej, możemy się wiele nauczyć. Codzienne przyjmowanie komunii świętej jest u niej dojrzałym owocem całego życia, które w końcu wcale nie należy już do niej, lecz jest tylko kontemplacją Pana i przechodzeniem w Niego, jak powiada Dorota w wspaniałych słowach do Ukrzyżowanego:

Daj mi Panie, co jest Twoje, abym mogła Ci dać to, co jest moje. Twoje jest cierpienie na krzyżu, moja jest dusza, którą we mnie tchnąłeś, a która w rzeczywistości jest właściwie Twoja. (Cytowane za K Stachnik, A. Triller: (wyd.) Dorothea von Montau, 1976 s. 120).

Tak więc życie Doroty przechodzi z Eucharystii w naśladowanie krzyża, zagłębia się w niewysłowionej miłości Trójcy Świętej, a w niej staje się maryjne i kościelne: istota ludzka, która stała się naczyniem dla Pana, a przez to bramą do świata dla Niego. Kto całkowicie oddał się Bogu w Trójcy Jedynemu, ten jest zupełnie otwarty, ten w swoim zasięgu obejmującym cały świat jest otwarty na wewnątrz, ten przynależy do każdego i do całości, ten nie posiada już nic z ograniczoności dawnego człowieka, która szuka sama siebie i traktuje siebie jako wolność, ten stał się naprawdę nowym człowiekiem.

Słowa Pisma Świętego, które słyszymy w dzisiejszej liturgii, zostały w życiu Doroty prawdziwie wyłożone: Kto by stracił życie swe dla mnie, znajdzie je. Kto chce za mną iść, musi wziąć krzyż na siebie (Mt 16, 24 n). I do tego jeszcze dalsze słowa: Do Boga należy ten, kto wierzy w Jezusa Chrystusa, jako Syna Bożego. Wiara ta jest jednak miłością i jako miłość stanowi wypełnienie przykazań, a w tym wszystkim jest On zwycięstwem, które pokonuje świat (1 J 4, 16; 5, 1-6). Tak więc wiara jest zwycięstwem Boga i właśnie dzięki temu również prawdziwym zwycięstwem człowieka, który staje się nowym człowiekiem. Amen.

Po kazaniu J. Em. Joseph Kardynał Ratzinger powiedział:

Chciałbym jeszcze parę słów dodać. Grób św. Doroty został zniszczony w burzliwych czasach reformacji. Po Dorocie nie pozostały więc żadne relikwie. Wśród nas znajduje się jednak drogocenna relikwia z życia Doroty, mianowicie kamień z celi, w której otrzymywała objawienia Chrystusa w miesiącach, kiedy była zjednoczona z Panem. Jeżeli to, co starałem się wyjaśnić, jest prawdą, iż cela ta, miejsce zamknięcia się w Bogu, stała się jednocześnie miejscem nieskończonego otwarcia i zawierzenia się Bogu na całość, wówczas jest ten kamień rzeczywiście relikwią jej życia, posłannictwem, w którym uobecnia się jej świadectwo. Pełni wdzięcznej radości chcemy tę relikwię wśród nas zachować i czcić.

———

Przełożył z języka niemieckiego:
ks. Marian Borzyszkowski, Olsztyn

Wydawca:
Biuro Prasowe Archidiecezji Monachium i Freising

Zdjęcie:
Tadeusz Rogowski/ Cela Doroty z Mątowów w katedrze w Kwidzynie.

Zmarł prof. Jan Filipkowski (ur. 1929), wybitny inżynier i konstruktor, związany z Koszalinem od 1968 roku. Był jednym z pierwszych organizatorów nowo powołanej uczelni – Wyższej Szkoły Inżynierskiej, dzisiejszej Politechniki Koszalińskiej. Zasłynął z nowatorskich w tym czasie w Europie i na świecie konstrukcji dachów o dużych rozpiętościach. Jego dziełem jest projekt dachu nad koszalińskim amfiteatrem, dziś uchodzący za najbardziej rozpoznawalny symbol powojennego Koszalina (więcej — Czego trzyma się dach nad koszalińskim amfiteatrem).

Był niezwykłym człowiekiem, otwartym na innych ludzi. W Koszalinie pozostanie wzorem naukowca, który nie zamyka się w sali wykładowej, zaliczając kolejne stopnie kariery, ale żywo reaguje na wyzwania współczesności i twórczo je rozwiązuje. Udowadniał, że zamiłowaniem i pasją można pokonać wszelkie ograniczenia i przeszkody. Prywatnie lubił majsterkować. „Inżynier musi umieć porządnie wbić gwóźdź” – powtarzał.

Zdjęcie prof. Jana Filipkowskiego: YouTube/ Studio HD Platon Politechnika Koszalińska

Budowę na odcinku Koszalin-Wschód (ul. Władysława IV) i Sianów-Wschód (k. Skibna) trzeba było zawiesić i wydzielić do odrębnego przetargu. W Koszalinie spowodowało to duże komplikacje w ruchu drogowym i przeciążenie komunikacyjne w kilku rejonach miasta. Sytuację pogorszyło zamknięcie wiaduktu nad doliną Dzierżęcinki, w ciągu drogi krajowej 6, rozjeżdżanego latami przez tysiące tirów i ciężarówek. Obecnie wykonano już prace projektowe, a ogłoszenie o przetargu na budowę odcinka przez Górę Chełmską oczekuje na publikację w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Bez wątpienia najtrudniejszym momentem budowy tego odcinka jest konieczność przekroczenia torów kolejowych w Kędzierzynie. W tym miejscu różnica wysokości jest tak duża, że początkowo zakładano przebicie się z drogą tunelem pod nasypem kolejowym. Obecnie uznano ten wariant za zbyt ryzykowny. Powstanie tutaj estakada o długości niemal 800 metrów, która przejdzie nad linią kolejową.

Zakończenie inwestycji planowane jest w 2023 roku. Dla Koszalina jest to na pewno budowa priorytetowa, ponieważ dokończenie obwodnicy odciąży miasto od intensywnego ruchu na trasie Szczecin-Gdańsk, przebiegającego obecnie jego ulicami.

Tekst i zdjęcia: Tadeusz Rogowski

Źródło informacji i mapka: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Szczecin (strona internetowa)

obwodnica__gora_Chelmska

obwodnica_kedzierzyn_001 (4)

obwodnica_kedzierzyn_001 (16)

obwodnica_kedzierzyn_001 (28)

obwodnica_kedzierzyn_001 (30)

sianow_wschod_01 (2)

sianow_wschod_01 (4)

W lutym 2000 roku przyjechał do Koszalina prezydent Ryszard Kaczorowski, ostatni Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie. Dziesięć lat wcześniej, 22 grudnia 1990 roku przekazał insygnia władzy prezydenckiej pierwszemu polskiemu prezydentowi wybranemu po II wojnie światowej w wolnych wyborach, Lechowi Wałęsie. Był to symboliczny akt przekazania władzy państwowej oraz nawiązania ciągłości i więzi z II Rzeczpospolitą, nazywaną czasami „Polską Piłsudskiego” od nazwiska głównego architekta niepodległości odzyskanej po 123 latach zaborów.

Podczas uroczystości podpisania aktu erekcyjnego pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego w delegaturze Urzędu Wojewódzkiego w  Koszalinie, 12 lutego 2000 roku, Prezydent wygłosił przemówienie, które można traktować jako testament Polski wskrzeszonej w 1918 roku, przekazany  mieszkańcom Ziem Odzyskanych, włączonych do Polski w 1945 roku. Z okazji Święta Niepodległości przypominamy wybrane fragmenty historycznego przemówienia Prezydenta.

Uroczystość ta jest dla mnie bardzo ważna i radosna zarazem . Przez wiele lat po drugiej wojnie światowej Rząd Polski w Londynie nie szczędził starań, aby ziemie zachodnie uznane były przez naszych sojuszników za należne Polsce na wieki. W tej niezwykle istotnej sprawie cała emigracja niepodległościowa łączyła swój głos z narodowym pragnieniem zachowania trwałości i nienaruszalności zachodnich granic Polski.

Społeczeństwo tego regionu budowało polskość Ziemi Koszalińskiej w niezwykle trudnych warunkach zagrożenia i negacji tradycyjnych wartości narodowych. Budowało ją od podstaw, tworząc tu swoją małą ojczyznę. Pokolenia dziadów i ojców dzisiejszych mieszkańców tej ziemi z determinacją zagospodarowało ją ze zniszczeń wojennych w głębokim przekonaniu, że pozostanie na zawsze w granicach Rzeczypospolitej.

Dziś możemy spotkać się w Polsce Niepodległej, do której dążą Rodacy z całego świata, lecz z emigracyjnego dystansu widać, że wiele ważnych spraw wymaga uporządkowania. Obowiązkiem każdej władzy jest troska o losy całego Narodu, ale tworzenie podstaw tej władzy leży w rękach społeczeństwa. Okres komunistycznego zniewolenia nie sprzyjał integracji mieszkańców Ziemi Koszalińskiej. Dzisiaj, w suwerennej Ojczyźnie, istnieją możliwości tworzenia nowego demokratycznego społeczeństwa, budowy instytucji życia społecznego. Bogactwo tej ziemi to nie tylko baza surowcowa i gospodarcza – to głównie ludzie, ich energia, mądrość, chęć do pracy dla wspólnego dobra.

Należę do pokolenia, które miało szczęście wychować się w Polsce wolnej i niepodległej. Okres międzywojenny tak ukształtował i wypełnił nasze życie ideałami wolności i umiłowania Ojczyzny, że nie wyobrażaliśmy sobie istnienia w innej rzeczywistości. Wartości wpojone w nas zdały egzamin w chwili próby największej, jaką była druga wojna światowa i lata po niej następujące. Te najwyższe ideały utożsamiała dla nas postać twórcy Polski Niepodległej, Marszałka Józefa Piłsudskiego. Widzieliśmy wyraźnie, że wielki realizm polityczny i społeczny Józefa Piłsudskiego pozwalał Mu trafnie odróżnić prawdę od fałszu. Marszałek brzydził się wszelkimi działaniami pozornymi pozbawionymi wewnętrznych treści.

Słabość ma zawsze jedną konsekwencję – zamiłowanie do wszelkich słów bez treści … Wszędzie, że tak powiem, słowa przekraczają zamiary, gdy zamiary istotnie są skromne, a wszelkie słowa wyrzucane są jakby dla przykrycia skromnych zamiarów, dla ukrycia swej niemożności istotnego wprowadzenia w życie tego, co się mówiło. Jest to charakterystyka zawsze słabości. Silny nigdy tak nie postępuje. (Marszałek Józef PIŁSUDSKI)

Dodajmy także – prawy i przedkładający dobro narodu ponad partyjno-polityczne waśnie. Józef Piłsudski odsuwał od siebie wszelkie nurty polityczne, pozostawiając sobie tylko jeden kierunek działania – suwerenność Polski. Dla niej żył, walczył i pracował, tylko o nią się troszczył, jej poświęcił całą swoją niezwykłą osobowość. Nieugiętą postawą zasłużył na uznanie i miłość Rodaków. Nie pomogły próby przemilczania, przeinaczania Jego poczynań, a nawet oskarżeń o despotyzm. Z wiadomych przyczyn przyjaciele Marszałka nie mieli możliwości obrony przez prawie pół wieku. Dziś widzimy, że tej obrony nie potrzebował. Przetrwał w pamięci ludzkiej w Kraju, a za granicą wierni Jego ideałom żołnierze utworzyli instytuty imienia Komendanta, by prawdy nie zasypał pył zapomnienia.

Dziś, na koszalińskiej ziemi, uczestniczące w podpisaniu aktu erekcyjnego pomnika Pierwszego Marszałka Polski Odrodzonej, możemy odpowiedzieć na pytanie: „Wielkości, gdzie Twoje imię?”. Pomnik wzniesiony przez Społeczeństwo Koszalina będzie świadczył tym, którzy żyją i tym, co przyjdą po nas, że „Polska to wielka rzecz”. Będą nie tylko wspominali zasługi Komendanta ale z Jego przemyśleń i dokonań czerpać będą naukę w rozwiązywaniu problemów dotyczących przyszłości Państwa Polskiego.

Polskę być może czekają i ciężkie przeżycia. Podczas kryzysów – powtarzam – strzeżcie się agentur. Idźcie swoją drogą, służąc jedynie Polsce, miłując tylko Polskę i nienawidząc tych co służą obcym. (Marszałek Józef PIŁSUDSKI)

W dziejach Polski jest bardzo niewielu polityków, którzy wielkością swych działań na rzecz Ojczyzny, zasłużyli na to, aby można było utożsamiać ich imię z narodową racją stanu. Jednym z nich był bez wątpienia Józef Piłsudski. Mieszkańcy Ziemi Koszalińskiej są – jak wszyscy Polacy – spadkobiercami tradycji i historii naszego kraju. Mają jednak szczególne obowiązki. Pielęgnując dziedzictwo narodowe pielęgnują polskość tego regionu, chroniąc wartość najwyższą, za którą oddawano życie.

Dziś życzę Rodakom z Ziemi Koszalińskiej, by pamiętali, że nic nie zastąpi solidarności i aktywności społecznej, przedsiębiorczości, chęci pracy dla wspólnego dobra. Wykorzystajcie swoje szanse, postawcie na rozwój, na energię i dynamizm młodego pokolenia. Obrazy, które widziałem na Waszej ziemi, świadczą, że mieszkańców Koszalina i całego regionu stać na wielkie osiągnięcia.

Opracowanie i zdjęcie: Tadeusz ROGOWSKI

Satyryczny rysunek Mariana Kamensky’ego pokazuje wybory w USA w krzywym zwierciadle. Czarnym charakterem jest tutaj Donald Trump, jednak wiele wskazuje na to, że to raczej on stanie się ofiarą tegorocznych wyborów. Amerykańska elekcja prezydencka jest specyficzna, skomplikowana i różni się w poszczególnych stanach. Wzbudza duże emocje podsycane nie tylko przez polityków, ale i przez media, które dziś w USA stały się uczestnikiem zmagań politycznych, a nie bezstronnym obserwatorem.

Wybory w USA z 3 listopada nie zakończyły się ani 3 listopada, ani w dniach następnych, ponieważ nie są bezpośrednie jak w Polsce, lecz pośrednie. W dniu głosowania, który przypada zawsze w pierwszy wtorek listopada, nie wybiera się bezpośrednio prezydenta, lecz elektorów, którzy dopiero przekażą swoje głosy na kandydatów. Każdy z 50 stanów USA ma określoną, zależną od liczby mieszkańców liczbę elektorów (np. Alaska ma 3 elektorów, a Kalifornia 55). Tak więc, teoretycznie, gdyby kandydatowi udało się wygrać w 11 stanach z największą liczbą głosów elektorskich, może już nie przejmować się wynikami w pozostałych 39 stanach. Głosów elektorskich nie dzieli się proporcjonalnie pomiędzy kandydatów, tylko wszystkie przypadają kandydatowi wygranemu, który wziął choćby jeden głos więcej od przeciwnika (zasada „zwycięzca bierze wszystko”).

W pierwszy poniedziałek po drugiej środzie grudnia – w tym roku będzie to 14 grudnia – w siedzibach władz stanowych elektorzy przekazują swoje głosy kandydatom. Zdarzyć się może, że zwycięży kandydat, który dostał mniej głosów od przeciwnika (tak było w 2016 roku). Jednak nawet decyzja Kolegium Elektorów nie zamyka jeszcze wyborów, jeśli okaże się, że doszło do pomyłek w zliczaniu głosów lub fałszerstw wyborczych.

Kandydaci mogą składać pozwy sądowe w sądach stanowych w przypadku podejrzeń o fałszowanie wyborów. Rozstrzygnięcia muszą zapaść najpóźniej w ciągu 14 dni. Można się od nich odwołać do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych. Ta droga ze względu na ostrą polaryzację polityczną (sądy stanowe obsadzone przez dominujący układ polityczny) może jednak nie skorygować pomyłek lub fałszerstw.

Zgodnie z 12 poprawką do konstytucji wybory musi potwierdzić Kongres na wspólnym posiedzeniu dwóch izb (Izby Reprezentantów i Senatu), do którego dojdzie 6 stycznia 2021. Kierować nim będzie obecny wiceprezydent Mike Pence, który na pisemny i umotywowany wniosek jednego kongresmena i jednego senatora może potwierdzić nieprawidłowość wyborów w danym stanie. Jego decyzja nie podlega głosowaniu.

Istnieje jeszcze jeden bezpiecznik. Gdyby w wyniku decyzji Mike Pence’a żaden z kandydatów nie uzyskał wymaganych do prezydentury 270 głosów elektorskich, wówczas wyboru prezydenta dokona Izba Reprezentantów. W takim przypadku nie będzie jednak decydować większość głosów, lecz głosowanie stanami, z których każdy ma jeden głos o sile politycznej takiej jaką reprezentuje większość kongresmenów w tym stanie. Głosowanie musi się zakończyć do 20 stycznia 2021 roku. Gdyby wybór nie odbył się w tym terminie prezydentem zostanie speaker Izby Reprezentantów wybrany zwykłą większością głosów w Izbie (prawdopodobnie Nancy Pelosi).

Kilka uwag w sprawie składania gratulacji „prezydentowi” Joe Bidenowi. W zasadzie jest to nietakt  i okazywanie braku szacunku dla amerykańskiej konstytucji. Tak zachowali się m.in. Angela Merkel i Emmanuel Macron, którzy w ten sposób dali upust swojej niechęci do Donalda Trumpa, który popierał Brexit, założył amerykańskie embargo na Nord Stream 2  i wytykał słabości Unii Europejskiej.

Prezydent Andrzej Duda, który dobrze porusza się w sferze stosunków polsko-amerykańskich, nie popełnił żadnej niezręczności. Pogratulował Joe Bidenowi „udanej kampanii prezydenckiej”, dodając, że „w oczekiwaniu na nominację Kolegium Elektorów Polska jest zdeterminowana, aby utrzymać wysoki poziom i wysoką jakość polsko-amerykańskiego partnerstwa strategicznego dla jeszcze silniejszego sojuszu”. Jest to bardzo dobre i zręczne sformułowanie.

Podobnie postąpiło wielu innych przywódców, używając innych formuł, m.in. zwracając się per „prezydent-elekt”, co w dyplomacji oznacza osobę, która przypuszczalnie będzie prezydentem, ale nim jeszcze nie jest. Wielu szefów państw w ogóle unikało słowa „prezydent”, np. Justin Trudeau, premier sąsiadującej z USA Kanady, który napisał po prostu „Joe Biden”, dodając z kurtuazją, że „nie może się doczekać współpracy”. Niektóre z państw powstrzymały się z gratulacjami do czasu ogłoszenia oficjalnych wyników wyborów.

Tadeusz ROGOWSKI

Koszalin przez całe dwa dni był wymieniany przez wszystkie media krajowe i sporą część zagranicznych. Nie możemy mieć jednak powodów do satysfakcji. Okoliczności tej sprawy są przykre dla Polski i wiążą się z niefortunnym przypadkiem ambasador USA w Polsce, której pomyliła się funkcja ambasadora z funkcją gubernatora.

Pani Georgette Mosbacher posługując się niesprawdzonymi informacjami (rzekome prześladowania osób LGBT), wyraźnie wyszła poza swoje kompetencje i dyplomatyczny obyczaj, wkręcając w to na dodatek 50 innych ambasadorów. W liście opublikowanym na stronie ambasady USA w Polsce pouczyła nas, że „prawa człowieka to nie ideologia, są one uniwersalne”, dodając następnie, że z powodu odwołania tegorocznej Warszawskiej Parady Równości chce wyrazić uznanie dla podobnych starań podejmowanych w innych miastach Polski – tutaj padają nazwy 20 miast, wśród nich – Koszalina.

Działania pani Mosbacher, znanej już wcześniej z kontrowersyjnych zachowań, wywołały falę oburzenia w Polsce. „Polska to nie państwo, gdzie ambasadorzy obcych państw (nawet sojuszniczych) obsobaczają nas i stroją się w szaty nauczycieli. Za drogo nas kosztowała niepodległość, żeby teraz w ten sposób dawać się traktować” – napisał Paweł Lisicki na portalu DoRzeczy.pl

Pouczanie i przyjmowanie pozy karcącego nauczyciela i moralnego mentora wobec takiego kraju jak Polska jest nieco groteskowe i świadczy o tym, że pani ambasador nie zaznajomiła się z historią kraju, w którym pełni swoją funkcję. Gdyby to uczyniła, dowiedziałaby się, że Polska jest prekursorem i twórcą idei praw człowieka na świecie. Polskie prawodawstwo w tej dziedzinie stało się na całe wieki wzorem i natchnieniem dla innych państw i narodów. Oczywiście, trudno być sędzią we własnej sprawie, dlatego nie namawiamy, żeby sięgać do polskich źródeł, zachęcamy natomiast, żeby zajrzeć do źródeł… angielskojęzycznych.

Wikipedia anglojęzyczna pod hasłem „History of human rights” (hasło nie ma odpowiednika w polskiej Wiki), czyli „Historia praw człowieka” wymienia najważniejsza w dziejach etapy prawodawstwa, słupy milowe na drodze do sformułowania i ustalenia praw człowieka.

„Statut kaliski (1264) nadał mniejszości żydowskiej w Królestwie Polskim przywileje, takie jak ochrona przed dyskryminacją i mową nienawiści” – czytamy tam. Powtórzmy – jest rok 1264, Stany Zjednoczone Ameryki powstaną dopiero za 500 lat. O „Statucie kaliskim” pisze historyk brytyjski Norman Davies, że „stanowił podstawę mającego nadejść okresu prosperity społeczności żydowskiej w Polsce i służył jako model dla wszystkich późniejszych przywilejów potwierdzających prawa Żydów, a wydawanych przez królów polskich do końca wieku XVIII„.

„Na soborze w Konstancji (1414-1418) uczony i prawnik Paweł Włodkowic wygłosił przemówienie ze swojego traktatu, w którym opowiadał się za pokojowym współistnieniem chrześcijan i pogan, co czyni go prekursorem tolerancji religijnej w Europie” – czytamy dalej. To znaczy 360 lat przed powstaniem kraju, którego obywatelką jest dziś pani Mosbacher. Norman Davies pisze w „Bożym igrzysku”, że Paweł Włodkowic dał „jeden z najwcześniejszych wykładów właściwej Polsce koncepcji prawa międzynarodowego„.

W Wiki anglojęzycznej można znaleźć również hasło „Warsaw Confederation„ – Konfederacja warszawska. To nazwa uchwały sejmowej z 1573 roku, która wprowadzała gwarantowaną prawnie wolność sumienia oraz zasadę tolerancji religijnej. Do powstania Stanów Zjednoczonych Ameryki pozostało jeszcze 200 lat. „Była jednym z pierwszych europejskich aktów przyznających wolności religijne” – piszą autorzy hasła. To ta deklaracja sprawiła, że XVI-wieczna Polska zyskała w Europie miano „azylu heretyków”, a u dzisiejszych badaczy „państwa bez stosów”. Wiki cytuje też opinię Normana Daviesa: „Z pewnością treść i istota tej uchwały była niezwykła w świetle warunków panujących w innych częściach Europy i przez ponad dwieście lat rządziła zasadami życia religijnego w Rzeczpospolitej„.

Cytaty w publikacjach anglo-amerykańskich oraz oceny wybitnego Brytyjczyka, z pochodzenia Walijczyka, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że pouczanie Polski o prawach człowieka przez panią ambasador jest nietaktem. „Nie ucz księdza pacierza” – mówi stare polskie przysłowie i warto je zapamiętać.

Tadeusz ROGOWSKI

Zdjęcie: Georgette Mosbacher (Wikipedia, public domain)

KATEDRA KOSZALIŃSKA, kościół zbudowany w latach 1300-1333, prawdopodobnie z inspiracji cysterek koszalińskich i przy wydatnym wsparciu pielgrzymów nawiedzających sanktuarium Matki Bożej na Górze Chełmskiej. Świątynia nosi wezwanie Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, stąd często nazywana była kościołem Mariackim (niem. St. Marienkirche). Po reformacji, przeszedł w 1534 roku w ręce protestantów, od 1945 roku ponownie katolicki. Do 1972 roku był kościołem farnym, czyli głównym kościołem miasta, mającym tradycję średniowieczną i zbudowanym w bezpośrednim sąsiedztwie rynku. Z chwilą powołania diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej bullą Episcoporum Poloniae Coetus (28 czerwca 1972 roku), stał się katedrą, czyli kościołem biskupa diecezjalnego.

Znawcy architektury określają katedrę, jako budowlę gotycką, murowaną z cegły, trzynawową, bazylikową, orientowaną, z prezbiterium zakończonym trójbocznie. Gotyk to styl w architekturze, pojawiający się w XII wieku i trwający do wieku XVI, związany z rozwijającym się w średniowieczu społeczeństwem religijnym oraz dominującą kulturą rycerską i mieszczańską. Budowle z cegły, umożliwiające tworzenie wielkich, lekkich i strzelistych przesklepień i przestrzeni, zastąpiły wcześniejsze ciężkie i przysadziste romańskie budowle z kamienia – była to w owym czasie prawdziwa rewolucja w budownictwie. Trzynawowa, oznacza, że świątynia ma trzy podłużne nawy (część kościoła przeznaczona dla wiernych, położona między kruchtą a prezbiterium), oddzielone rzędem kolumn. Bazylika, to taki układ wnętrza, gdy nawa główną (środkowa) jest wyższa od naw bocznych i posiada okna ponad ich dachami. Orientowana, oznacza, ze część prezbiterialna, mieszcząca ołtarz główny, jest zwrócona ku wschodowi (łac. oriens – „wschód”), w stronę grobu Chrystusa w Jerozolimie. Prezbiterium, nazywane też „chórem kapłańskim” (prezbiter – ksiądz), przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa, miejsce gdzie znajduje się ołtarz i tabernakulum, w którym przechowuje się Hostię – Przenajświętszy Sakrament. Często ma kształt półokręgu, wieloboku, w przypadku katedry koszalińskiej jest trójboczne.

Podstawowe wymiary kościoła: zewnętrzna długość obiektu – 56,5 m; zewnętrzna szerokość obiektu – 25,1 m; wysokość wieży – 57,0 m; wysokość nawy głównej – 18,2 m; powierzchnia użytkowa – 1150 m kw. Zwarta i wyniosła budowla szczęśliwie przetrwała wszelkie zawieruchy dziejowe i oparła sią licznym pożarom miasta w latach 1504, 1718, 1760, 1812, 1945. Kilkakrotnie restaurowana, w latach 1585, 1591, 1635, 1751. Między 1842 a 1845 roku poddana gruntownej restauracji; wówczas to usunięto dawny wystrój z czasów przedreformacyjnych. Kościół otrzymał nowy wystrój, polichromię, balkony, emporę organową. Zlikwidowano również liczne kaplice przylegające do północnej ściany świątyni. Świątynia gotycka nabrała cech neogotyckich. Było to zgodne z ówczesnym duchem czasu, naznaczonym narodowo-pruskim romantyzmem, o czym świadczy obecność króla Prus, Fryderyka Wilhelma IV na uroczystości oddania świątyni do użytku po renowacji (1845). Kolejną dużą restaurację kościół przeszedł w latach 1914-15, najwięcej wówczas stracił wygląd zewnętrzny świątyni. W latach 70. XX w. podjęto prace mające przywrócić świątyni jej pierwotny, gotycki charakter. Usunięto neogotyckie empory i ołtarze, skuto tynki odsłaniając ceglane ściany, na specjalnej kratownicy, ustawionej w miejscu dawnego ołtarza, umieszczono usunięte wcześniej rzeźby ze starego ołtarza (gotyckiego pentaptyku). Od tej chwili prace konserwacyjne trwały nieprzerwanie, chociaż przebiegały z różnym nasileniem. Po roku 2000 dokonano m.in. renowacji figur ołtarzowych oraz zegara na wieży. W roku 2008 przystąpiono do renowacji katedry w ramach polsko-norweskiego projektu „Renowacja i konserwacja średniowiecznych Katedr Pomorza Zachodniego”, wspomaganego funduszami miasta.

Tadeusz ROGOWSKI