Wesoły nam dziś dzień nastał,
Którego z nas każdy żądał,
Tego dnia Chrystus zmartwychwstał –
Alleluja, alleluja!

1. Wymowne wyzwolenie

Działo się to dnia 20 kwietnia 1945 roku w obozie koncentracyjnym, w Dachau. Dzień ten zapisał się mocno w pamięci przeszło 30 tysięcy więźniów, którzy się tam znajdowali. Było wśród nich około 800 księży. Od samego rana na maszcie bramy wejściowej powiewała biała flaga – pierwszy zwiastun nadchodzącej wolności. Po południu o godz. 5-tej, strażnik wymachuje białą chusteczką na znak poddania, pokazują się żołnierze wojsk alianckich. Ciężka, żelazna brama, odgradzająca więźniów od świata, otwiera się raz na zawsze. Więźnie wyciągają ręce do wybawicieli, porywają ich, niosą nad morzem głów i krzyczą radośnie: Wolność! Wolność! Padają sobie w ramiona, płaczą i modlą się, śpiewają rotę i „Boże coś Polskę”. Wszyscy są pijani wolnością. Inni zanoszą tę wieść radości i wolności chorym i konającym z wycieńczenia. Tamci nie mają już sił, by przeżyć tę radość. W tej chwili znikają numery, czują się na nowo ludźmi. Niewolnicy stają się wolnymi. Na środku obozu pojawia się duży krzyż jak na arenie Koloseum – symbol Chrystusa i Golgoty. Symbol zwycięstwa i wolności. Pamiętne i wymowne było to wyzwolenie. Podobne sceny działy się w innych obozach i więzieniach. Był to jedynie symbol innego wyzwolenia, – które miało miejsce blisko dwa tysiące lat temu. Było to –

2. Najprawdziwsze wyzwolenie

Prawdziwe wyzwolenie dokonało się w zmartwychwstania Chrystusa. Był to dzień największego zwycięstwa: nieba nad piekłem, Boga nad szatanem, życia nad śmiercią.

Wielki Piątek zdawał się być triumfem piekła i szatana. I oto w niedzielę Zmartwychwstania odwróciła się karta. Cały wysiłek wrogów Chrystusa okazał się próżny. Z trudem znosili drzewo na krzyż, dźwigali olbrzymi kamień na grób, sporządzili szyderczy napis na krzyżu. Nie spodziewali się że w ten sposób przygotują Chrystusowi tylko większy triumf. To wszystko bowiem, co miało być przyczyną hańby stało się dowodem Zmartwychwstania, wymowniejszego zwycięstwa i proklamacją dla triumfującego Króla.

Ernest Lavisse powiedział kiedyś: „Ja, jako historyk, nie wiem co się wydarzyło w poranek Wielkanocny. Ale wiem dobrze, że tego dnia narodziła się ludzkość, która nie umiera”.

Przepowiednie proroków stały się rzeczywistością. Wszystkie figury Starego Testamentu, wszystkie wyzwolenia narodu wybranego z niewoli egipskiej, babilońskiej czy asyryjskiej, bledną wobec tego wyzwolenia, dokonanego przez Chrystusa. Wyzwolenie to bowiem jest triumfem nad największym złem, które ma swe źródło w grzechu. Oznaczało zwycięstwo wobec największej katastrofy i niewoli, w jaką popadł rodzaj ludzki po grzechu pierworodnym. Sens więc i wymowa tego wyzwolenia jest głębsza, większa, istotna. Obejmuje ono również każdego z nas, bez wyjątku. Święto dzisiejsze jest –

3. Świętem optymizmu

Optymizm chrześcijański nie jest naiwny. Nie jest iluzją. Jest najbardziej realny, oparty na najsilniejszym fundamencie – na Zmartwychwstaniu Chrystusa. Bo jak mówi św. Paweł: „Jeżeli Chrystus nie zmartwychwstał, daremna jest wasza wiara” (1 Kor 15,17) i „jesteśmy bardziej od wszystkich ludzi godni politowania” (1 Kor 15,19). Słusznie! Bo jaki sens miałoby wtedy życie uczciwe, modlitwa i cierpienie? Wtedy – człowiek znajdowałby się w gorszym położeniu niż zwierzęta, które nie muszą się trudzić, męczyć i troszczyć o swoje zbawienie.

4. „Exsultet”

W Wielką Sobotę wieczorem Kościół śpiewa orędzie wielkanocne po poświęceniu nowego światła i zapaleniu paschału. Nutą przewodnią tego orędzia jest wezwanie do radości – exsultet: wesel się. Naprawdę jest z czego radować się. „O zaiste błogosławiona noc… Noc, w której łączą się sprawy niebieskie z ziemskimi. Boże z ludzkimi… Moc tej nocy zmywa winy, przywraca niewinność upadłym, a radość smutnym”. Orędzie to przywodzi na pamięć wszystkim wyjście z Egiptu i Paschę, noc wędrówki przez morze Czerwone i słup ognisty – znaki i figury zapowiadające tę Wielką Noc.

Exsultet! Radujmy się i weselmy. Radujmy się ze zwycięstwa życia nad śmiercią, miłości nad nienawiścią, dobra nad złem, Chrystusa nad szatanem, nieba nad piekłem.

Radość tę wyrażajmy nie tylko w życzeniach, nie tylko ustami, ale całym życiem.

O. Leon S. Grodzki OFMConv.

O. Leon S. Grodzki OFMConv. – W blasku Słowa Bożego. Rozważania homiletyczne na tle czytań liturgicznych. Cykl „C”. Wydawnictwo Naszej Rodziny – Paryż 1975.

O. Szymon Leon GRODZKI OFMConv. (1919-2005). W latach 30-tych wstąpił do franciszkanów w Niepokalanowie, gdzie poznał osobiście o. Maksymiliana Kolbego. Po wojnie pełnił różne funkcje, m.in. od 1950 do 1959 roku był proboszczem w Darłowie i w Kołobrzegu (w Kołobrzegu odrestaurował prezbiterium obecnej konkatedry). Później pracował w Poznaniu i Gdańsku. W 1967 roku wyjechał do Kanady, do Montrealu. Wydał cykl kazań dla księży oraz publikował pomoce homiletyczne dla kapłanów, nowenny, tridua oraz liczne artykuły w prasie religijnej. Zmarł w Montrealu w 2005 roku.

Na profilu YouTube Jony Ardyn czytamy: „Pieśni słowiańskiego Księcia Wisława (1265-1325) z Rany (Rugii) to najprawdopodobniej najstarsze utwory muzyczne pochodzące z obszaru Pomorza Zachodniego i zachowane do naszych czasów. Jedna z najbardziej znanych pieśni (Loybere risen) opisuje nadejście zimy i poszukiwanie ciepła, które można odnaleźć w miłości między ludźmi. Melodyka utworu oraz jego strofy skłoniły do opracowania kolędy, inspirowanej niezwykłym charakterem pieśni słowiańskiego księcia.”

Bóg się nam zrodził, nocą zszedł z Niebieskich Bram, ku człowieczej biedzie. Śpieszmy za gwiazdą, co od wschodu błyska k nam, ku stajence wiedzie. Gwiazda nam wskaże, gdzie w Betlejem stał się cud, korzeń Jesse zakwitł tam kwieciem. Rozpalmy serca, by nie zmorzył kwiatu chłód, w mroźną noc na obcym mu świecie. Raduj się ziemio, niech się dobra niesie wieść, Pan w stajence lichej zagościł. Opuścił trony, aby ludziom w darze nieść, pokój na nim zagościł.

{youtube}TvtB5-3pBMk{/youtube}

Słowiański książę Wisław, władca wyspy Rugii, jest rówieśnikiem Koszalina lokacyjnego, urodził się około roku 1266, kiedy to gród nieopodal Góry Chełmskiej otrzymał prawa miejskie. Jego ojciec, Wisław II założył Darłowo, stąd zaskakująca nazwa, nadana w czasach późniejszych starej słowiańskiej osadzie Drilowo – Rügenwalde (od niemieckiej nazwy wyspy Rugii – Rügen).

Książę Wisław III władał wyspą Rugią, gdzie rozwijała się niezwykła kultura słowiańskiego plemienia Ranów z ośrodkami w Arkonie i Gardźcu (późniejszy niemiecki Garz). U Ranów także najdłużej przetrwał kult bożków słowiańskich, w Arkonie znajdował się słynny posąg Świętowita. W roku 1130 wyspa została opanowana przez Bolesława Krzywoustego, który zaprowadził chrześcijaństwo, chociaż ta zasługa przypisywana jest dziś królowi Danii Waldemarowi Wielkiemu, który w wyniku krucjat, wspólnie z biskupem Absalonem dokonał ostatecznej chrystianizacji wyspy.

Książę Wisław III był władcą o rozległej wiedzy i zainteresowaniach. Nie obca była mu astronomia, był też minnesangerem, co oznacza, że uprawiał niezwykły gatunek poezji dworskiej i rycerskiej. Minnesang to forma miłosnej liryki śpiewanej, którą wtedy uprawiała zachodnioeuropejska arystokracja. Pełnił rolę rycerskiego hobby, rozgrywano też coś w rodzaju poetyckich turniejów, a zwycięstwo cenione było nie mniej niż te stoczone w szrankach. Książę Wislaw jest jak dotąd jedynym znanym minnesingerem znad Bałtyku.

Opracowanie, aranżacja, instrumenty oraz nagranie: Łukasz Górewicz. Wokal/chórki: Jona Ardyn. Narracja: Luca Górewicz. Tekst inspirowany pieśnią księcia: Paweł Pieńkowski. Miks i master: Kuba Maciejewski, Łukasz Górewicz.

Oprac. AH

Najpierw Trzej Królowie zajechali przed ratusz, gdzie oczekiwał na nich wiceprezydent Koszalina, Przemysław Krzyżanowski. Od jednego z Mędrców otrzymał ikonę przedstawiającą św. Jana Chrzciciela, patrona miasta, przez ponad 600 lat obecnego w herbie Koszalina i dopiero w 1938 roku „zdetronizowanego” przez hitlerowców, których raziła chrześcijańska symbolika.

– Wierzę, że Jan Chrzciciel znajdzie swoje miejsce w herbie Koszalina – powiedział Mędrzec.

– Będziemy na to czekali – odpowiedział wiceprezydent, dodając, że obraz na pewno zawiśnie w gabinecie prezydenta Koszalina.

Królewski orszak przeszedł od ratusza, ulicą Młyńską i Podgrodziem, następnie przez Niepodległości dotarł do franciszkańskiego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego. Po drodze zatrzymał się tylko raz – przed świątynią greckokatolicką pod wezwaniem Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy, gdzie oczekiwał ks. mitrat Bogdan Hałuszka z wiernymi. Tutaj chrześcijańskim obyczajem wymieniano przyjazne pozdrowienia i chwalono Boga wspólnym śpiewem.

Foto 1. Trzej Królowie na ulicach Koszalina.
Foto 2. Biskup Edward Dajczak (po prawej), obok niego wiceprezydent Przemysław Krzyżanowski z obrazem Jana Chrzciciela, dalej nieco zasłonięty ks. Ryszard Łopaciuk, proboszcz parafii św. Kazimierza w Koszalinie.

Święto Trzech Króli, to potoczna nazwa obchodzonej 6 stycznia uroczystości Objawienia Pańskiego (z greki Epifania). Ewangelia św. Mateusza mówi o Magach lub – według innych tłumaczeń – Mędrcach ze Wschodu, którzy idąc za gwiazdą przybyli do Jerozolimy i Betlejem szukając nowo narodzonego króla żydowskiego: „Weszli do domu i zobaczyli Dziecię z Matką Jego, Maryją; upadli na twarz i oddali Mu pokłon. I otworzywszy swe skarby ofiarowali Mu dary: złoto, kadzidło i mirrę”.

Epifania jest przed wszystkim uchwytną ingerencję osobowego Boga w historię świata. Wydarzenie wskazuje również na możliwość poznania Boga dzięki rzetelnemu poszukiwaniu prawdy o świecie i człowieku oraz otwarcie się na tajemnicę. Trzej Królowie są wyrazicielami wspaniałej zasady sformułowanej przez Kościół w średniowieczu, którą papież Jan Paweł II ujmował tak: „Wiara i rozum są jak dwa skrzydła, na których duch ludzki unosi się ku kontemplacji prawdy” (encyklika Fides et Ratio). Nie budowanie murów między wiarą a rozumem, ale droga do prawdy przez rozum oświetlony blaskiem wiary.

Symbolika święta oznacza pokłon zarówno części świata pogan, jak i ludzi z różnych warstw społecznych oraz narodowych w ogóle, stąd przedstawienie Mędrców, jako trzech osób, z których jedna jest czarna, druga młoda, a trzecia stara. Wśród takiej rodziny ludzkiej narodził się Chrystus ze swą zbawczą misją, a ona w swych przedstawicielach przybyła z różnych stron, aby złożyć mu hołd. Uniwersalność zbawienia, ponad wszelkimi podziałami, zaakcentowana jest poprzez samą nazwę święta i jego wysoką rangę w Kościele powszechnym. Mędrcy, którzy przybyli do Jezusa złożyli dary. Wedle tradycji były nimi: złoto – symbol godności królewskiej, kadzidło – godności kapłańskiej, mirrę – symbol wypełnienia proroctw mesjańskich oraz zapowiedź śmierci Zbawiciela. Jednocześnie był to wyraz wiary w Chrystusa prawdziwego człowieka (mirra), prawdziwego Boga (kadzidło) oraz Króla (złoto). Z uroczystością Objawienia Pańskiego wiąże się zwyczaj święcenia kredy, kadzidła i wody. Poświęconą kredą wypisuje się na drzwiach mieszkania K+M+B oraz aktualny rok. Litery te, interpretuje się jako inicjały trzech króli. W średniowieczu odczytywano to inaczej. Napis „C+M+B” (imię Kacper po łacinie pisane jest przez C) wyrażał błogosławieństwo: Niech Chrystus błogosławi mieszkanie! (Christus mansionem benedicat). Cała symbolika prowadzi do centrum – Objawienia Pańskiego.

Objawienie Pańskie jest jednym z pierwszych świąt w historii Kościoła. Zachowały się opisy obchodów świąt w Jerozolimie w IV wieku. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa wyznaczało początek roku liturgicznego. Do 1960 roku był dniem wolnym od pracy, ponownie przywrócone w listopadzie 2010. Obecnie powraca się do tradycji organizowania orszaków Trzech Króli, ulicznych jasełek, przemarszów, połączonych ze wspólnym kolędowaniem rodziców i dzieci. (ich)

Wpisy na Twitterze i Facebooku. Wybór „pojazdu” – osiołka i kilku wariantów bezpiecznej drogi do Betlejem. Poszukiwania wolnej gospody przez serwis społecznościowy z geolokalizacją Foursquare.com. Zdjęcie Dzieciątka Jezus wklejone na Facebooka i oszalały z radości licznik „Lubię to”. Trzej Królowie zaopatrują się w złoto, mirrę i kadzidło na portalu handlowym Amazon.com. A wszystko przy dźwiękach utworu Jingle Bells.

Historia Bożego Narodzenia opowiedziana za pomocą Facebooka, Twittera, Wikipedii, Google Maps, Amazon, YouTube i innych portali społecznościowych. Dla jednych, jeszcze jeden przykład nadużywania świąt Bożego Narodzenia, dla innych, a ci są w większości, opisanie Cudownego Wydarzenia sprzed dwóch tysięcy lat językiem współczesnej kultury. Jedno jest pewne – krótki filmik na YouTube zrealizowany przez portugalską agencję PR Excentric bije rekordy popularności. (kw)