Home » Historia » Historia Koszalina » Godło i barwy miasta Koszalina - uchwała Rady Miejskiej z 1959 roku

Dodano: 2010-10-11

Godło i barwy miasta Koszalina
uchwała Rady Miejskiej z 1959 roku

Dodatek I

UZASADNIENIE W SPRAWIE ZMIANY GODŁA I BARW MIASTA KOSZALINA

Dotychczas obowiązujące godło miasta, przedstawiające dużą literę Z z dwoma kółkami po boku, zostało ustalone przez niemieckie władze faszystowskie 31 sierpnia 1938 roku.

M. GumowskiPieczęć Bogusława II z pierwszego przywileju dla Koszalina.

Jak stwierdzają naukowcy - prof. dr Marian Gumowski, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, doc. dr Józef Mitkowski, prof. doc. dr Kazimierz Śląski z Archiwum PAN w Poznaniu - godło to nie ma żadnego uzasadnienia historycznego. Znak Z z kółkami przypomina gmerek handlowy, a zwłaszcza mincerski z okresu średniowiecza. Znajdujemy go po raz pierwszy na beznapisowych denarkach miejskich z XV wieku, na których druga strona przedstawia głowę św. Jana na misie - ówczesne godło miasta. Znajduje się on również w pobliskim lesie na kamieniu granicznym miasta, rozdzielającym onegdaj posiadłości miejskie od klasztornych należących do koszalińskich cystersek. Jest to tzw. kamień runiczny.

Należy nadto dodać, że litera Z z dwoma kółkami nie była nigdy umieszczona na pieczęciach miejskich.

Historia Koszalina wspomina także o dwóch innych godłach. Najstarsze, z pierwszej połowy XIII wieku, przedstawia pod trzema łukami bramy z wieżyczką postać biskupa kamieńskiego, Hermana hrabiego von Gleichen, który 3 czerwca 1266 roku, w przywileju lokacyjnym, nadał miastu prawo lubeckie, osadzając jednocześnie kolonistów niemieckich.

Drugie godło, późniejsze, bo z pierwszej połowy XIV wieku, wprowadzone także przez niemieckiego biskupa kamieńskiego, do którego Koszalin należał, wyobraża według reguł ikonograficznych położoną na misie ściętą głowę św. Jana Chrzciciela, patrona biskupstwa pomorskiego - kamieńskiego. Wizerunek ten jest pierwszym herbem koszalińskim, który był zrośnięty z miastem najdłużej, bo na przestrzeni przeszło 600 lat. Według reguł heraldycznych był on właściwym godłem miasta Koszalina.

Po drugiej wojnie światowej, w 1945 roku na zachodnich ziemiach odzyskanych znaleźliśmy się nie jako przybysze, ale wróciliśmy na dawne dziedzictwo naszego narodu. Z tych też względów należałoby nawiązać do form zachowanych w miejscowej tradycji i przywrócić miastu Koszalinowi jego dawne i właściwe godło, zrośnięte z nim nieprzerwanie na przestrzeni przeszło 600 lat, lub przyjąć najdawniejsze, pierwsze godło z XIII wieku. Jednakże obydwa dawne godła z XIII i XIV wieku zawdzięczają swe powstanie niemieckim feudałom duchownym oraz wiążą się z osadnictwem kolonistów niemieckich.

Biskupi niemieccy, fundatorzy obydwu pieczęci, przypominają nam ponadto niemieckie metody germanizacyjne, stosowane właśnie przez niemieckich feudałów duchownych na Pomorzu Zachodnim.

Przypomnieć warto i to, że niemieckie metody nawracania na chrześcijaństwo nie znalazły na Pomorzu podatnego gruntu, co doprowadziło do rozłamu między szczepami słowiańskimi - pogańskich do początku XII wieku Pomorzan i ochrzczonych za Mieszka I w X wieku Polan - z tych też przyczyn przez długie wieki istniały między Słowianami tendencje separatystyczne.

Koszalin jest starym grodem słowiańskim i zanim władze sprawowali tu niemieccy biskupi, wcześniej władał tymi ziemiami książę pomorski Bogusław II i jego poprzednicy z rodu słowiańskiego. Bogusława II łączyły z Polską węzły polityczne i rodowe. Matka księcia Bogusława II, księżna Anastazja, była bowiem córką księcia wielkopolskiego Mieszka III, a wnuczką Bolesława Krzywoustego, co przyczyniło się do szczególnie ścisłych kontaktów tego księcia z Polską. Bogusław II nadał Koszalinowi 23 października 1214 roku pierwszy znany przywilej. Dokument ten po raz pierwszy w historii wzmiankuje o słowiańskim osiedlu Koszalin i nadaniu premonstratensom z Białobuku, znajdującej się na Górze Chełm, kapliczki, która była wzniesiona na miejscu gontyny słowiańskiej (obecnie Góra Chełm znajduje się w granicach miasta). Wprawdzie w czasach średniowiecznych herby się dopiero tworzyły, ale znane są dwie pieczęcie Bogusława II, z których jedna przedstawia księcia jadącego na koniu z proporcem o trzech strefach i tarczą na ramieniu. Pieczęć taką Bogusław II położył na historycznym dla Koszalina dokumencie z 1214 roku.

Wróciliśmy na ziemie naszych praojców Słowian, społeczeństwo Koszalina pragnie, aby nowe godło miasta przypominało zamierzchłe czasy władców słowiańskich. Takim godłem ma być obraz z pieczęci Bogusława II, z pierwszego przywileju dla Koszalina.

Nowe barwy miasta Koszalina ustala się na kolor biały i błękitnoniebieski. W chorągwi miejskiej górny pas podłużny stanowi kolor biały, dolny - błękitnoniebieski.

MIEJSKA RADA NARODOWA W KOSZALINIE

Koszalin, dnia 20 września 1958


Miejska Rada Narodowa w Koszalinie, zatwierdzając w dniu 10 lutego 1959 roku opisowy wygląd nowego godła miasta, postanowiła umieścić na tarczy rycerskiej orła piastowskiego, a na proporcu gryfa pomorskiego, celem podkreślenia związków rodowych i politycznych, jakie łączyły panującego w XIII wieku na Pomorzu księcia Bogusława II z Polską.

Uchwała uzupełniająca uzasadnienie w sprawie zmiany godła miasta Koszalina została przyjęta w następującym brzmieniu:


UCHWAŁA Nr 4/59

Miejska Rada Narodowa w Koszalinie działając na podstawie art. 26 ust. 1 z dnia 25 stycznia 1958 roku o radach narodowych (Dz. U. Nr 5 poz. 16) - postanawia:

a) umieścić na tarczy rycerskiej orła piastowskiego, na proporcu gryfa pomorskiego,

b) ustalić następujące barwy herbowe: koń - biały, zbroja rycerska - srebrna, tarcza rycerska - czerwona, orzeł piastowski - biały, dziób i szpony orła - żółte, proporzec - biały, gryf pomorski - czerwony, pole tarczy heraldycznej - niebieskie,

c) barwami miasta Koszalina są kolory: biało-niebieski.

Sekretarz Prezydium
(-) Anna Waberska

Przewodniczący Prezydium
(-) Tadeusz Ozga


Dodatek II

HERB MIASTA KOSZALINA

W dniu 10 lutego 1959 Miejska Rada Narodowa w Koszalinie zatwierdziła Uchwałę Nr 4/59 w sprawie zmiany godła miasta. Nowe godło opracował graficznie dr Tadeusz Przypkowski. Oparte ono jest na pieczęci księcia pomorskiego Bogusława II, która została położona na pierwszym przywileju dla Koszalina w roku 1214. Przedtem godłem miasta był znak Z z dwoma kółkami po bokach ustanowiony przez władze hitlerowskie w roku 1938.

Nowe godło miasta Koszalina jest nawiązaniem do tradycji słowiańskich tej ziemi.


Źródło: Z dziejów Koszalina, Biblioteka Słupska Tom 7. Polskie Towarzystwo Historyczne Oddziały w Słupsku, Złotowie, Koszalinie. Wydawnictwo Poznańskie - Poznań 1960.

Uzasadnienie i uchwała są również dostępne w internecie w formie broszury pod nazwą Godło i barwy miasta Koszalina na portalu Bałtyckiej Biblioteki Cyfrowej.


(Tadeusz Przypkowski)Tadeusz PRZYPKOWSKI (ur. 12 lipca 1905 w Jędrzejowie, zm. 17 grudnia 1977 tamże) - bibliofil, miłośnik grafiki i heraldyki, twórca nowego herbu Koszalina (książę Bogusław II na koniu) przyjętego przez Radę Miasta Koszalina w 1959 roku.
Ukończył IV gimnazjum im. Sienkiewicza w Krakowie, następnie historię sztuki i historię na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1929 roku uzyskał doktorat. Podróżował po Europie, odwiedzając m.in. Berlin, Kolonię, Paryż i Włochy. Od 1932 do wybuchu II wojny światowej pracował jako referent propagandy kulturalnej, najpierw w magistracie krakowskim (do 1935). Jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej odwiedził Francję, Niemcy, Belgię i Holandię, a w latach następnych także Anglię, Hiszpanię, Portugalię, Bałkany i Afrykę Północną na zachodzie Europy i południu, oraz Norwegię i Estonię na północy.
W warszawskiej radzie miejskiej pełnił rolę doradcy prezydenta Starzyńskiego do spraw kulturalnych, zajmował się także ochroną zabytków, wydawnictwami artystycznymi i kontaktami zagranicznymi, od 1936 był sekretarzem komisji opieki opieki nad zabytkami Warszawy, a od 1938 odpowiedzialny był także w Centralnym Okręgu Przemysłowym za konserwację zabytków. Współpracując z J. Zachwatowiczem i S. Lorentzem przyczynił się do odbudowy warszawskich murów obronnych. W tym czasie otrzymał wiele nagród na wystawach fotografii artystycznej, tworzył także różne grafiki i ekslibrisy.
Podczas wojny pracował w szpitalu w Jędrzejowie jako laborant. W tym samym czasie współpracował z Armią Krajową - jako tłumacz z niemieckiego, archiwista i przy podrabianiu dokumentów. Pod koniec 1945 pokazał w Paryżu i Londynie wystawę Warszawa oskarża, w latach 1946-1947 zajmował się inwentaryzowaniem zabytków sztuki we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku. W latach późniejszych zajmował się prywatną działalnością naukową i kulturalną oraz fotografiką; działalność ta była jego źródłem utrzymania do 1962, kiedy został dyrektorem Państwowego Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie, aż do roku 1975, kiedy przeszedł w stan spoczynku.
Dziełem Tadeusza Przypkowskiego są liczne zegary słoneczne (część wykonał osobiście, a inne tylko obliczał i zaprojektował), m.in. w: obserwatorium w Greenwich (z ośmiu zegarów pozostał tylko jeden), a w Polsce - na Kościele Mariackim w Krakowie, Zamku Królewskim w Warszawie (zniszczone w czasie wojny), ratuszu w Sandomierzu, przed Pałacem Kultury i Nauki (od południa wielokrotny z gnomonami otworkowymi, a od północy analematyczny) i na ścianach Teatru Komedia w Warszawie, na kościele w Płońsku oraz na fasadzie zamku w Szydłowie.

Źródło: Wikipedia polska; strona internetowa Gimnazjum Nr 3 w Grodzisku Wielkopolskim (zdjęcie).



Podziel się swoimi wrażeniami i spostrzeżeniami na naszym Forum w dziale Historia Koszalina. Jeśli znasz jakieś nieznane fakty lub ciekawostki z historii miasta, podziel się z nami swoją wiedzą. Włącz się do dyskusji, zaproponuj nowe tematy, interesuj się historię swojego miasta.



Koszalin7-info
Koszalin7-forum
Koszalinianie