Wednesday, Jul 26th

Last update07:01:47 AM GMT

RSS
You are here Obywatel Myśl zachodnia Granica poczdamska i prawo międzynarodowe

Granica poczdamska i prawo międzynarodowe

Email Drukuj PDF
Granica

Młodemu pokoleniu Polaków trudno w to dzisiaj uwierzyć, ale Polska niemal od pierwszych chwil po bezwarunkowej kapitulacji Niemiec w 1945 roku, aż do roku 1990, a więc niemal przez pół wieku, musiała walczyć o uznanie swej granicy z Europą Zachodnią i Niemcami. Działo się to w czasach, kiedy polskie społeczeństwo pozbawione było możliwości wyrażania woli w demokratyczny sposób, wolna prasa nie istniała, a cenzura była instytucją wszechwładną. Bardzo nieliczne przyczółki niezależnej myśli, ograniczonej jednak cenzurą, tworzyła prasa inteligencji katolickiej, m.in. Tygodnik Powszechny.

Z tego też powodu niezwykle trudno dziś o pochodzące sprzed 1990 r. przykłady autentycznej debaty publicznej na temat naszej granicy zachodniej. Rok 1990 można przyjąć jako datę graniczną, wtedy nastąpiło podpisanie "Traktatu dwa plus cztery" (Moskwa, wrzesień 1990, bez udziału Polski), a następnie polsko-niemieckiego traktatu granicznego (listopad 1990, Skubiszewski-Genscher). Ten sam problem dotyczy popularnych publikacji prasowych, omawiających zagadnienie w przystępnej formie. Jednym z nielicznych wyjątków stanowi artykuł Krzysztofa Skubiszewskiego, wówczas profesora prawa międzynarodowego, a później pierwszego ministra spraw zagranicznych III Rzeczypospolitej, opublikowany w 1985 roku na łamach Tygodnika Powszechnego. Autor ukazuje kluczowe problemy związane z uznaniem naszej granicy zachodniej, w tym także interpretacyjne. Omawia relacje polsko-niemieckie po II wojnie światowej oraz etapy procesu normalizacji, który opierał się na warunku wstępnym stawianym przez Polskę - uznaniu granicy na Odrze i Nysie.

Następstwem publikacji w "TP" była ciekawa polemika prasowa - rzadkość w tamtych czasach - która dobrze ukazuje kontrowersje wokół zagadnień związanych z ostatecznym uregulowaniem powojennej granicy polsko-niemieckiej (Skubiszewski, Giertych, Nahlik : Polemika trzech ekspertów). Dotyczyła ona znaczenia pojęć, a także interpretacji prawa międzynarodowego w zupełnie nowych, nieznanych wcześniej warunkach, które postały po zakończeniu II wojny światowej. Znaczenia nabierają nawet pojedyncze słowa albo wierne ich tłumaczenie z angielskiego. W słynnej polemice uczestniczyli znawcy zagadnień międzynarodowych i niemieckich, dyplomaci przedwojenni i czasów wojny: Stanisław Nahlik i Jędrzej Giertych oraz autor artykułu, Krzysztof Skubiszewski. Ta wymiana opinii jest również przykładem troski o polską rację stanu, bez względu na panujący system polityczny, przejawianej zarówno przez wybitnych propaństwowców z kraju, jak i ze środowisk emigracyjnych.

Czytając tekst pamiętać należy, że w tym czasie nie wyobrażano sobie jeszcze zjednoczenia Niemiec oraz zmian porządku jałtańskiego w Europie. Pięć lat po ukazaniu się artykułu, zjednoczenie Niemiec stało się faktem - tekst stanowi więc także ilustrację procesów historycznych, które zupełnie niepodziewanie ulegają nagłemu przyspieszeniu i doprowadzają do gruntownych zmian w życiu państw i narodów. (kw)

GRANICA POCZDAMSKA I PRAWO MIĘDZYNARODOWE - cały artykuł

 

Foto: Die Welt

Dziękujemy red. Sławomirowi Szadkowskiemu za udostępnienie nam archiwalnego numeru Tygodnika Powszechnego, w którym pierwotnie opublikowano artykuł Krzysztofa Skubiszewskiego o granicy poczdamskiej.

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież