Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Dzieje Koszalina - od wieków słowiańskiego i pomorskiego, od 1653 roku brandenbursko-pruskiego.

Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Postprzez Andrzej » 06 Sty 2014, 11:52

Pomnik Fryca Pruskiego, znanego psychopaty (Pomniki Koszalina : Mały król z dużym kutasem), był przede wszystkim pomnikiem militaryzmu pruskiego. Tego militaryzmu, który doprowadził do upadku Polski w XVIII wieku. Przez 200 lat stał na głównym placu miasta (Markt - Rynek) i na trwałe wpisał się w obraz prowincjonalnej dziury jaką był Koszalin w czasach prusko-nazistowskich. Chyba więc warto ten pomnik przedstawić Polakom w Koszalinie, bo znów zrobi to za nas proniemiecka agentura wpływu w naszym mieście.
Andrzej
 

Re: Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Postprzez Jurek » 16 Sty 2014, 19:30

Dwa teksty źródłowe ważne dla poznania dziejów pomnika.

1. Kronika Wendlanda, współczesnego pomnikowi, urodzonego w 1691, zmarłego po 1756 roku (ostatni zapis w jego Kronice). Musiał być więc świadkiem wznoszenia pomnika w latach 1723-1724.

2. Dr Ewa Gwiazdowska - “Koszalin – pomorskie i pruskie oblicze miasta w dawnej ikonografii”, zamieszczonego w opracowaniu “Koszalin i Ziemia Koszalińska – historia i kultura” (Koszalin 2003). Świetne opracowanie, zawierające kontekst historyczny.
Jurek
 

Re: Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Postprzez Jurek » 16 Sty 2014, 19:52

Pomnik wystawiono z inicjatywy tajnego ministra Friedricha Wilhelma von Grumbkow. Fundament pod pomnik położono 19 czerwca 1723 roku. Rok później, 16 czerwca 1724, postać króla stała już na cokole.

Najwięcej do powiedzenia o pomniku ma oczywiście współczesny mu Wendland w swej kronice w rozdziale "Von der Königlichen Statue" (O królewskiej statui) opisał okoliczności powstania statui czy też posągu. Wendland nie pisze o pomniku, tylko o "królewskiej statui" (Königlichen Statue), nie używa też słowa posąg (niem. Bildsäule ewentualnie Standbild).

Słowo pomnik ma w niemieckim kilka odpowiedników - Denkmal (pomnik, monument); Ehrenmal lub Ehrendenkmal (pomnik chwały, pomnik ku czci poległych); Mahnmal (w znaczeniu: pomnik ku przestrodze); Standbild (statua, posąg). Żadnego z tych określeń nie używa Wendland.

Wendland określa też cztery posągi wokół króla jako Trofea (Trophen). Nienaturalny wygląd tych postaci bez twarzy, w dziwnych maskach, bierze się stąd, że w istocie nie przedstawiają one postaci ludzkich, rycerzy, wojowników, ale właśnie... trofea tzn. hełmy i zbroje zatknięte na słupie w sposób przypominający postać wojownika. W kulturze greckiej, a później rzymskiej, trofea stanowiły wotum składane bogom w podziękowaniu za odniesione zwycięstwo. Najczęściej trofeum były zawieszone na wbitym w ziemię słupie lub drzewie zdobycznej broni, zbroi i oznak bojowych pokonanych wojsk, w taki sposób że widoczna była sylwetka uzbrojonego żołnierza. (Wikipedia)

Od strony południowej u stóp króla znajduje się pozłacana korona, hełm wyciosany i poniżej królewskie inicjały F. W. R. wyryte. U dołu znajduje się tablica ołowiana. (Auf der Statua lieget südwerts zu den Füẞen des Königlichen Bildniẞes eine verguldete Crone, worunter ein ausgehauener Helm und darauf des Königes gezogener Nahme F. W. R. ausgehauen. Hierunter ist folgende auf einer bleyernen.). Druga tablica ołowiana znajdowała się po drugiej strony cokołu, a więc od strony północnej.

Po upływie następnych czterech lat, 14 grudnia 1728, dodano do cokołu kolejne dwie tablice ołowiane, od strony wschodniej (z Victorią koronującą króla) i strony zachodniej (mieszczanie błagają króla o łaskę na tle palącego się miasta).
Jurek
 

Re: Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Postprzez kaktusiak » 17 Sty 2014, 15:20

Propagandowa rycina pruska z 1729 roku - sztych Johanna Georga Wolffganga wykonany według koncepcji rysunkowej Philippa Gerlacha. Miedzioryt ma w oryginale wymiary 37,2 cm x 47 cm i został wykonany w Berlinie. Nosi dość przydługi tytuł, w którym również nie używa się słowa "pomnik" lecz "królewska statua" (Königlichen Statue):

Prospect der Königlichen Statue/ Friderici Wilhelmi Königes in Preussen welche die Stände des Herzogthum Pommern auf dem Grossen Marckt zu Cöslin zum ewigen Andenken aufgerichtet; weil Seine Königl. Maj die abgebrante Stadt so reich begnediget und so zierlich aufbauen lassen.

Widok królewskiej statui Fryderyka Wilhelma, króla w Prusach, który został w Księstwie Pomorskim na wielkim Rynku w Koszalinie wzniesiony ku wiecznej pamięci Jego Królewskiego Majestatu po pożarze miasta

Image
kaktusiak
 

Re: Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Postprzez Jurek » 17 Sty 2014, 16:05

Wendland nie pisze o pomniku, tylko o "królewskiej statui" (Königlichen Statue), nie używa też słowa posąg (niem. Bildsäule ewentualnie Standbild).


Może rezerwa Wendlanda bierze sie stąd, ze rozumie doskonale ówczesną sytuację - kończące się czasy państwowości pomorskiej (po pokoju westfalskim i szczecińskim) i początek rządów najpierw brandenbursko-pruskich, a później pruskich. Wendland często w swej kronice wspomina "stare, dobre czasy", które niewątpliwie są czasami pomorskimi. Królestwo Prus powstało dopiero w 1701 roku, pomnik fundowano w 1723, a pruska propaganda przedstawiała króla pruskiego jako władcę prawowitego, legalnego i oświeconego. Rzeczywistość była inna - Brandenburgia-Prusy dokonały rozbioru Księstwa Pomorskiego, wprowadziły obce Pomorzanom i uciążliwe dla nich rządy. Dla wielu ludzi, był to koniec znanego im świata i przejście do obcych wzorców i obyczajów.
Jurek
 

Re: Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Postprzez Krzysztof » 18 Sty 2014, 12:42

kaktusiak napisał(a):Widok królewskiej statui Fryderyka Wilhelma, króla w Prusach ...


Dokładnie tak jak napisano "króla w Prusach" albo też "króla w Prusiech". Takiego tytułu używali na początku władcy pruscy, gdyż tytuł króla Prus przysługiwał królowi Polski. Książę-elektor Fryderyk III, który 18 stycznia 1701 ogłosił się w Królewcu królem w Prusiech (niem. König in Preussen), gdyż tytuł króla Prus wciąż zachowali władcy Polski oraz przyjął imię Fryderyk I. Od tego momentu mówimy o Królestwie Pruskim.
Awatar użytkownika
Krzysztof
Administrator
 
Posty: 792
Dołączenie: 26 Paź 2008, 22:18
Miejscowość: Koszalin

Re: Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Postprzez Krzysztof » 18 Sty 2014, 14:16

Jurek napisał(a):1. Kronika Wendlanda[/color], współczesnego pomnikowi, urodzonego w 1691, zmarłego po 1756 roku (ostatni zapis w jego Kronice)...


Treichel podaje dokładne daty narodzin i śmierci Wendlanda - ur. 24 lipca 1691, zmarły 13 marca 1757.
Awatar użytkownika
Krzysztof
Administrator
 
Posty: 792
Dołączenie: 26 Paź 2008, 22:18
Miejscowość: Koszalin

Re: Pomnik Fryca (Fryderyka Wilhelma I)

Postprzez kaktus_kolczasty » 19 Sty 2014, 15:41

Napisy na tablicach"

1. Tablica główna, na czołowej ścianie cokołu od strony południowej

D.O.M.
Friedericus Guilelmus Rex Bor.:
princeps pius fel. ang. p. p.
profligatis hostibus
servatis civibus
pacata patria
imperit finibus prolatis
civitatem hanc ferali incendio
disiectam reparavit
amplificatam auxit
Optimo Principi
memoriae sempiternae causa
monumentum hoc
devoti virtuti maiestatique
eius
Ducatus Pomeraniae Ordines
auctore Frid. Guil. de Grumbkow
ministro status intimo
summoque copiarum praefecto
posuerunt.
A.R.S. MDCCXXIV

2. Tablica od strony północnej (wzlatujący ku słońcu orzeł)

NEC SOLI CEDIT

3. Tablica od strony wschodniej (Victoria koronująca króla)

POMERANIAM CITERIOREM USQUE AD POENE FLUVIUM RECUPERAVIT

4. Tablica od strony zachodniej (pożar miasta, mieszczanie proszący króla o łaskę)

COSLINUM INCENDIO DELETUM RESTAURAVIT
Awatar użytkownika
kaktus_kolczasty
 
Posty: 293
Dołączenie: 01 Lis 2008, 00:18


Powróć do Historia Koszalina

Kto jest na forum

Użytkownicy przeglądający to forum: Brak zarejestrowanych użytkowników oraz 1 gość

cron